KarşılaştırmalıTABLO
| Başlık | Ménétrier hast. | Zollinger–Ellison (Gastrinoma) | H. pylori ilişkili gastrit | Gastrik lenfoma (MALT ± DLBCL) |
|---|---|---|---|---|
| Temel mekanizma | Foveolar hiperplazi (mukus hücreleri ↑), glandüler atrofi; TGF-α/EGFR aktivasyonu | Gastrin ↑↑ → parietal hücre hiperplazisi → asit ↑↑ | Kronik aktif gastrit; antrum (erken) → korpus/pangastrit (ilerleyince) | Kronik antijenik stimülasyon (çoğu H. pylori) → MALT; dönüşümle DLBCL |
| Tipik yer | Fundus–korpus | Duodenum/pankreas gastrinoma; mide: parietal hücre alanı etkilenir | Antrum ağırlık (erken), sonra pangastrit | Mide, özellikle antrum/korpus; çok odaklı olabilir |
| Asit sekresyonu | ↓ (hipo/aklorhidri) | ↑↑ (bazal asit output yüksek) | Değişken: antral → asit ↑; pangastrit/atrofi → asit ↓ | Değişken |
| Gastrin | Normal/↓ (asit düşük olsa da primer sorun gastrin değil) | ↑↑ | Genelde ↑ (hipergastrinemi gelişebilir, atrofi ile daha çok) | Nonspesifik |
| Endoskopi | Dev rugae (kalın kıvrımlar), ödemli mukoza | Multipl/refrakter ülser, kalın kıvrımlar olabilir | Eritem, erozyon, ülser (DU/GU) | Kalın kıvrımlar, nodüler/ülseratif kitle, “linitis” benzeri infiltrasyon |
| Histoloji | Foveolar hiperplazi, glandüler atrofi, inflamasyon ± displazi | Parietal hücre hiperplazisi; ülserasyon | Nötrofilik aktivite, lenfoid agregatlar; atrofi/metaplazi | MALT: lenfoepitelyal lezyon, monomorfik B hücre; DLBCL: büyük hücreler |
| Klinik ipucu | Protein kaybettiren gastropati → hipoalbuminemi, ödem | Ağır/tekrarlayan peptik ülser + ishal | Dispepsi, DU/GU; aile öyküsü, NSAİİ ile karışır | Kilo kaybı, erken doyma, B semptomları (her zaman değil), anemi |
| En tipik komplikasyon | Premalign (adenokarsinom riski ↑) | Perforasyon/kanama; MEN1 ile birliktelik | Adenokarsinom + MALT lenfoma riski ↑ | Obstrüksiyon/kanama; MALT → DLBCL dönüşüm |
| Tanıda en kritik test | Endoskopi + derin biyopsi; albümin düşük | Açlık gastrin + gastrik pH, sekretin testi; görüntüleme | Üre nefes testi, dışkı Ag, biyopsi (H&E/Warthin-Starry), hızlı üreaz | Endoskopi + çoklu biyopsi; İHK (CD20+), klonalite |
| Tedavi özü | PPI destek, beslenme; seçilmiş: cetuximab; displazi/kanser şüphesi → gastrektomi | Yüksek doz PPI; tümör rezeksiyonu; MEN1 değerlendirme | Eradikasyon (PPI + 2 AB) | MALT: önce H. pylori eradikasyonu; dirençli → RT/immünoterapi; DLBCL: R-CHOP |
Ultra kısa ezber:
- Ménétrier = dev rugae + hipoalbuminemi + asit ↓ + premalign
- Z-E = gastrin ↑↑ + pH düşük (asit ↑) + ishal + refrakter ülser
- H. pylori = DU/GU + kronik gastrit + kanser/MALT riski
- MALT lenfoma = H. pylori ile ilişkili → eradikasyonla gerileyebilir
Vaka sorusu açıklamalı cevap
Soru 1
45 yaş erkek: 6 aydır epigastrik ağrı + belirgin kilo kaybı + bacaklarda ödem. Endoskopide fundus-korpus boyunca dev rugae. Albümin 2.3 g/dL. En olası tanı?
A) Zollinger–Ellison
B) Ménétrier hastalığı
C) H. pylori antral gastriti
D) Gastrik MALT lenfoma
E) NSAİİ gastriti
Cevap: B
Açıklama: Dev rugae + protein kaybı (hipoalbuminemi/ödem) = Ménétrier. Z-E’de albümin düşüklüğü beklenmez.
Soru 2
32 yaş kadın: tekrarlayan duodenal ülser + ishal. Açlık gastrin 1100 pg/mL. Gastrik pH 1.2. Bir sonraki en uygun doğrulayıcı yaklaşım?
A) Üre nefes testi
B) Sekretin stimülasyon testi
C) Anti-parietal hücre Ab
D) Dışkıda kalprotektin
E) Kolonoskopi
Cevap: B
Açıklama: Gastrin yüksek + asit yüksek (pH düşük) → gastrinoma lehine; sekretin testi (paradoksik gastrin artışı) doğrular.
Soru 3
60 yaş erkek: endoskopide antrumda ülser ve çevresinde nodüler görünüm. Biyopsi: lenfoepitelyal lezyonlar, CD20+ küçük B hücre infiltrasyonu. İlk basamak tedavi?
A) R-CHOP
B) Total gastrektomi
C) H. pylori eradikasyonu
D) Yüksek doz steroid
E) İnfliksimab
Cevap: C
Açıklama: Gastrik MALT lenfomanın önemli kısmı H. pylori ile ilişkili; ilk adım eradikasyon (remisyon sağlayabilir).
Soru 4
55 yaş: 10 yıldır H. pylori öyküsü; şimdi endoskopide korpus ağırlıklı atrofi + intestinal metaplazi. Bu hastada en çok artan malignite riski?
A) GIST
B) Gastrik adenokarsinom
C) Hepatoselüler karsinom
D) Kolon adenokarsinomu
E) Pankreas adenokarsinomu
Cevap: B
Açıklama: Kronik atrofik gastrit + intestinal metaplazi → adenokarsinom riski.
Soru 5
40 yaş: çoklu ülserler + PPI’a rağmen nüks; gastrin 800 pg/mL. Gastrik pH 6.0. En olası açıklama?
A) Gastrinoma
B) Pernisiyöz anemi/atrofik gastrit
C) Ménétrier
D) MALT lenfoma
E) CMV gastriti
Cevap: B
Açıklama: Gastrin ↑ ama pH yüksek → asit düşük; bu gastrinoma değil, atrofik gastrit/pernisiyöz anemi lehine. (Zor tuzak: gastrin tek başına yetmez.)
Soru 6
Ménétrier düşünülen hastada endoskopi “dev rugae” gösteriyor. Tanıyı en iyi doğrulayacak örnekleme yaklaşımı?
A) Tek yüzeyel biyopsi
B) Derin mukozal biyopsi (gerekirse EMR)
C) Sadece dışkıda antijen
D) Sadece serum gastrin
E) Abdominal USG
Cevap: B
Açıklama: Ménétrier’de lezyon mukozal mimariyi etkiler; yüzeyel biyopsi kaçırabilir. Derin/çoklu biyopsi gerekir.
Soru 7
Z-E şüphesi olan hastada hangi eşlik eden durum özellikle araştırılmalıdır?
A) HLA-B27 spondiloartrit
B) MEN1 (hiperparatiroidi/hipofiz tümörü)
C) Primer sklerozan kolanjit
D) A1AT eksikliği
E) Marfan sendromu
Cevap: B
Açıklama: Gastrinoma MEN1 ile güçlü ilişkilidir (paratiroid/hipofiz/pankreas).
Soru 8
68 yaş: endoskopide büyük ülserovejetan kitle; biyopsi: diffüz büyük B hücreli lenfoma (DLBCL). En uygun yaklaşım?
A) Sadece H. pylori eradikasyonu
B) R-CHOP temelli kemoterapi
C) NSAİİ kesilmesi yeterli
D) Uzun süreli flukonazol
E) Yalnız PPI
Cevap: B
Açıklama: DLBCL agresiftir; MALT gibi sadece eradikasyon genellikle yeterli değildir → R-CHOP.
Soru 9
H. pylori ilişkili MALT lenfoma düşünülen hastada aşağıdakilerden hangisi eradikasyona yanıtsızlık ile daha çok ilişkilidir?
A) Antral yerleşim
B) t(11;18)(API2-MALT1) translokasyonu
C) Üre nefes testinin pozitifliği
D) Serum gastrinin yüksekliği
E) Eozinofili
Cevap: B
Açıklama: t(11;18) taşıyan MALT lenfomalar eradikasyona daha dirençlidir (YDUS seviyesi detay).
Soru 10
Refrakter ülser + ishal + hiperkalsemi saptanan hastada en olası “tek çatı” tanı?
A) Ménétrier + nefrotik sendrom
B) MEN1 ilişkili gastrinoma
C) H. pylori + Zollinger
D) Gastrik adenokarsinom paraneoplazisi
E) MALT lenfoma + primer hiperparatiroidi tesadüfi
Cevap: B
Açıklama: Refrakter ülser/ishal → gastrinoma; hiperkalsemi → hiperparatiroidi; birlikte MEN1’i düşündürür.