Epitel dokunun büyüme ve farklılaşması için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
A) Retinal
B) Retinol
C) Karoten
D) Retinen
E) Retinoik asit
Cevap E
Retinoik asit; Gen ekspresyonunda (nükleer reseptörler), epitel farklılaşmasında, kemik gelişiminde ve glikoprotein sentezinde görev alır.
Retinol; Üreme fonksiyonları
Retinal; görme olayında.
beta-karoten; antioksidan olarak görev almaktadır
Retinoik asit, vitamin A’nın biyolojik olarak en aktif türevlerinden biridir ve:
- Nükleer reseptörlere (RAR, RXR) bağlanır
- Gen ekspresyonunu düzenler
- Epitel hücrelerinin büyüme ve farklılaşmasını sağlar
- Keratinizasyonu baskılar
- Mukozal bütünlüğü korur
Bu nedenle epitel dokunun diferansiyasyonu soruluyorsa doğrudan retinoik asit düşünülür.
Seçeneklerin karşılaştırması
| Madde | Temel Görev | Klinik / Sınav İpucu |
|---|---|---|
| Retinol | Üreme, büyüme, A vit. deposu | Eksikliğinde infertilite |
| Retinal | Görme (rod–cone, rodopsin) | Gece körlüğü |
| Retinen | Retinalin eski adı | Tuzak seçenek |
| β-Karoten | Antioksidan, provitamin A | A vit. öncülü |
| Retinoik asit | Gen regülasyonu, epitel farklılaşması | Doğru cevap |
Klasik eşleştirmeler
- Epitel farklılaşması / gen ekspresyonu → Retinoik asit
- Görme → Retinal
- Üreme → Retinol
- Antioksidan → β-karoten
Klinik korelasyon (yüksek getirili)
- Vitamin A eksikliği →
- Skuamöz metaplazi
- Keratinizasyon ↑
- Enfeksiyonlara yatkınlık
- Retinoik asit türevleri (izotretinoin, tretinoin)
- Akne, APL (t(15;17)) tedavisi
- Teratojen ❗
Tek cümlelik ezber
“Epitel + gen ekspresyonu deniyorsa → retinoik asit”