Memede Multipl fibroadenom, malignite riskini belirgin artırmaz, ancak genç yaş + çok sayıda ise *******PTEN mutasyon taraması ve ya Cowden sendromu düşünülmelidir.

yazar

Temel Mekanizma: HORMONAL DUYARLILIK (ANA NEDEN)

Fibroadenomun, özellikle de multipl fibroadenomun, en güçlü nedeni:

Östrojen duyarlılığının artmasıdır.

  • Meme stroması ve duktal epitel östrojen reseptörlerine aşırı duyarlıdır.
  • Bu reseptör hiperaktivitesi nedeniyle adet dönemleri, ergenlik, gebelik, östrojen artışı gibi dönemlerde fibroadenom gelişimi tetiklenir.
  • Multipl olgular, östrojenin meme dokusunu diffüz ve tekrarlayıcı şekilde uyardığını gösterir.

Bu nedenle fibroadenomlar daha çok:

  • 15–35 yaş arası
  • Ergenlik
  • Gebelik
  • Oral kontraseptif kullanımında
    görülür.

GENETİK YATKINLIK

Tek fibroadenomdan farklı olarak, multipl fibroadenomlarda genetik eğilim oldukça anlamlıdır.

Aile öyküsü güçlüdür

Birinci derece akrabalarda fibroadenom olan kadınlarda multipl fibroadenom görülme olasılığı artar.

Fibroadenom dokusunda tespit edilen mutasyonlar:

  • MED12 mutasyonu (özellikle genç hastalarda)
  • FAT1, TERT promoter, RARA gibi genlerde varyasyonlar

Bu mutasyonlar stromal hücre proliferasyonunun aşırı olmasına neden olabilir.

SENDROMİK NEDENLER (Nadir ama ÖNEMLİ)

Multipl fibroadenomun bazen görüldüğü genetik sendromlar:

1-PTEN mutasyonu (Cowden Sendromu)

  • Çok sayıda fibroadenom
  • Meme kanseri riskinin arttığı sendrom
  • Multipl lezyon varsa mutlaka düşünülmesi gerekir

2-Carney Kompleksi

  • Birden fazla fibroadenom
  • Myksomlar, endokrin tümörler ile birlikte

3-Muir–Torre, Li–Fraumeni gibi sendromlar

Çok nadir ama fibroadenom benzeri proliferatif lezyonlar olabilir.

Bu nedenle genç yaşta çok sayıda fibroadenom varsa genetik değerlendirme önerilir.

ÇEVRESEL VE HORMONAL FAKTÖRLER

Oral kontraseptifler

Kesin kanıt yoktur ama bazı hastalarda fibroadenom gelişimini kolaylaştırabilir.

Gebelik ve emzirme

Yüksek östrojen–progesteron ortamı nedeniyle fibroadenomlar:

  • Büyüyebilir
  • Yeni fibroadenomlar ortaya çıkabilir

Obezite

Östrojenin yağ dokusunda aromatizasyonu arttığı için fibroadenom eğilimi artabilir.

Diyet ve endokrin disruptorlar

Xenoöstrojen maruziyeti (plastikler, kozmetik içerikler) teorik olarak etkili olabilir, ancak güçlü kanıt sınırlıdır.

MEME DOKUSU FENOTİPİ

Bazı kadınlarda “fibro-kistik meme yapısı” daha belirgindir.
Bu fenotipte:

  • Stromal proliferasyon
  • Duktal hiperplazi
  • Hormonal reseptör yoğunluğu
    artmıştır → multipl fibroadenoma yatkınlık yaratır.

Multipl fibroadenomun nedeni tek değil, 4’lü mekanizma:

  1. Östrojen reseptör duyarlılığı (ana neden)
  2. Genetik yatkınlık ve somatik mutasyonlar (MED12 vb.)
  3. Hormon değişiklikleri (ergenlik, gebelik, OKS)
  4. Nadir sendromlar (özellikle PTEN mutasyonu – Cowden)

En önemli pratik sonuç:
Multipl fibroadenom → malignite riskini belirgin artırmaz, ancak genç yaş + çok sayıda ise *******PTEN mutasyon taraması düşünülmelidir.