Sağladığınız tablo, kanser gelişiminde rol oynayan temel büyüme faktörlerini ve bunların hücresel yüzeydeki reseptörlerini ve ilgili kanser türlerini özetlemektedir. Bu moleküller, hücre çoğalmasını (proliferasyonu) kontrol eden sinyal yollarını aşırı derecede aktive ederek malign transformasyona katkıda bulunan Proto-Onkogenler olarak işlev görür.
1. Büyüme Faktörleri (Growth Factors)
Büyüme faktörleri, hücre dışından gelen sinyalleri taşıyan ve hücre bölünmesini, farklılaşmasını ve hayatta kalmasını teşvik eden proteinlerdir. Kanserlerde bu faktörlerin aşırı üretimi (overekspresyon) veya hücrelerin otokrin döngüye girmesi (kendi büyüme faktörlerini üretip yanıt vermesi) görülür.
| Büyüme Faktörü | Onkogen/Mekanizma | İlişkili Kanserler | Detaylı Yorum |
| PDGF b zinciri | SIS Overekspresyonu SIS (Simian Sarcoma) proto-onkogeni, kanser gelişiminde rol oynayan bir gen olup, Trombosit Kaynaklı Büyüme Faktörünün (Platelet-Derived Growth Factor – PDGF) B zincirini kodlar. Çinko barındırır. | Astrositom, Osteosarkom | SIS onkogeni, trombosit kaynaklı büyüme faktörünün (PDGF) B zincirini kodlar. Astrositomlar ve osteosarkomlar gibi mezankimal kökenli tümörlerde, tümör hücresi kendi büyüme faktörünü üreterek otokrin stimülasyon (kendi kendini uyarma) yoluyla kontrolsüz çoğalır. |
| Fibroblast Büyüme Faktörü (FGF) | HST-1 Overekspresyonu INT-2 Amplifikasyonu HST-1 (Human Stomach Tumor gene), kanser gelişiminde rol oynayan bir proto-onkogen olup, Fibroblast Büyüme Faktörünün (FGF) 4. tipini (FGF-4) kodlar. INT-2, kanser biyolojisinde önemli bir proto-onkogen olup, Fibroblast Büyüme Faktörünün (FGF) 3. tipini (FGF-3) kodlar. | Mide Kanseri, Mesane Kanseri, Meme Kanseri, Melanom | FGF ailesi, anjiyogenez (yeni damar oluşumu) ve hücre büyümesinde kritik rol oynar. HST-1 (FGF-4) ve INT-2 (FGF-3) genlerinin amplifikasyonu veya overekspresyonu, hücrelere sürekli proliferasyon sinyali gönderir. |
| TGF-$\alpha$ | TGF\alpha Overekspresyonu | Astrositom, Hepatosellüler Karsinom | Dönüştürücü büyüme faktörü\alpha(TGF-\alpha), Epidermal Büyüme Faktörü Reseptörü’ne (EGFR) bağlanarak etki eder. Astrositom ve karaciğer kanserinde aşırı üretimi, EGFR yolunu sürekli aktive ederek büyümeyi tetikler. |
| Hepatosit Büyüme Faktörü (HGF) | HGF Overekspresyonu | Tiroid Kanseri | HGF, hücre motilitesini (hareketini) ve invazyonu artıran MET reseptörüne bağlanır. Tiroid kanseri gibi bazı epiteliyal tümörlerde HGF’nin aşırı üretimi, tümörün agresifliğini ve metastaz potansiyelini yükseltir. |
2. Büyüme Faktörü Reseptörleri (Growth Factor Receptors)
Reseptörler, büyüme faktörü sinyalini hücre içine taşıyan transmembran proteinlerdir. Bu reseptörlerdeki mutasyonlar, büyüme faktörü olmasa bile reseptörün sürekli aktif kalmasına neden olabilir (konstitütif aktivasyon).
| Reseptör Ailesi | Reseptör (Onkogen) | Mekanizma | İlişkili Kanserler | Detaylı Yorum |
| EGF Reseptör Ailesi | ERB-B1 (EGFR) | Overekspresyon | Akciğer Skuamöz Hücreli Karsinom, Gliomlar | Epidermal Büyüme Faktörü Reseptörü (EGFR/HER1)‘nin overekspresyonu veya mutasyonu, hücre proliferasyonunu artırır. Bu yol, küçük hücreli dışı akciğer kanserinde (NSCLC) hedefe yönelik tedavilerin (tirozin kinaz inhibitörleri) temelini oluşturur. |
| EGF Reseptör Ailesi | ERB-B2 (HER2/Neu) | Amplifikasyon | Meme ve Over Kanserleri | HER2 (Human Epidermal Growth Factor Receptor 2) geninin amplifikasyonu (kopya sayısının artması) ile aşırı protein üretimi görülür. Özellikle meme kanserinde agresif tümör alt tiplerini belirler ve Trastuzumab (Herceptin) gibi antikor tedavileri için hedeftir. |
| CSF-1 Reseptörü | FMS | Nokta Mutasyonu | Lösemi | Koloni Stimüle Edici Faktör 1 Reseptörü‘nü kodlayan FMS proto-onkogenindeki nokta mutasyonları, bu reseptörün ligand (büyüme faktörü) bağımsız olarak sürekli aktif kalmasına neden olur ve miyeloid hücre proliferasyonunu tetikler. |
| Nörotropik Faktör Reseptörü | RET | Nokta Mutasyonu | Multiple Endokrin Neoplazi (MEN) 2A/B, Ailesel Medüller Tiroid Kanseri | RET reseptör tirozin kinazındaki mutasyonlar, reseptörün dimerleşmesine (iki molekülün birleşmesine) ve sürekli aktif hale gelmesine yol açar. Bu durum özellikle parafoliküler C hücrelerinin (kalsitonin üreten) kontrolsüz büyümesiyle (Medüller Tiroid Kanseri) sonuçlanır. |
| PDGF Reseptörü | PDGF-R | Overekspresyon | Gliomlar | PDGF-R, PDGF büyüme faktörüne yanıt veren reseptördür. Özellikle glioblastoma gibi agresif beyin tümörlerinde bu reseptörün aşırı miktarda bulunması, tümör büyümesini hızlandırır ve kötü prognozla ilişkilidir. |
Bu faktörler ve reseptörler, kanser tedavisinde hedefe yönelik ajanların (Targeted Agents) geliştirilmesi için kritik moleküler hedeflerdir. Bu mekanizmaların anlaşılması, tümörün davranışını ve tedaviye vereceği yanıtı öngörmede hayati öneme sahiptir.