1) Melatonin Reseptör Agonisti

Ramelteon

• MT₁–MT₂ agonisti
• Uykuya dalmayı kolaylaştırır
• Bağımlılık yapmaz, solunum depresyonu yok
• Jet-lag, uyku başlangıcı bozukluğu

2) Oreksin Reseptör Antagonisti

Suvoreksant

• OX₁R / OX₂R antagonisti
• “Uyanıklık merkezini kapatır”
• Yan etki: kabus, uyku artıkları, gündüz sersemlik
• Narkolepsi hastalarında kontrendike

3) Düşük Doz Sedatif Antidepresanlar

a-Doxepin (TCA)

• H₁ blokajı → uyku verici
• GERD nedeniyle gece uyanmaları olanlarda iyi

b-Trazodon

• 5-HT₂A antagonisti
• Major depresyon + insomnia
• Yan etki: Priapizm (!)

4) Atipik Benzodiazepin Reseptör Agonistleri (Z-Drugs)

Zaleplon, Zolpidem, Eszopiklon

• BZ₁ (ω1) reseptör seçiciliği (GABA-A)
• Kısa etki → UYKU BAŞLANGICI bozukluğu için ideal
• Daha az:
  • tolerans
  • rebound insomnia
  • bağımlılık
  • motor bozukluk
• Yaşlılarda düşme riskini yine de artırabilir
• Zolpidem REM uykusunu belirgin etkilemez.
• Anterograd amnezi benzodiazepinlere göre daha azdı

5) Klasik Benzodiazepinler

a-Estazolam

b-Flurazepam

c-Quazepam

d-Temazepam

e-Nitrazepam

f-Triazolam (en kısa etkili → rebound insomnia yapar!)

Özellikler:

• GABA-A üzerinden frekans artırıcı
• Bağımlılık, tolerans ve rebound riskleri yüksek
• Solunum depresyonu riskine DİKKAT
• Uykuyu başlatır + sürdürür ama uyku mimarisini bozar

6) Barbitüratlar

(Görselde kırmızı kutunun altında)

a-Amobarbital

b-Butobarbital

c-Pentobarbital

d-Sekobarbital

Artık insomnia için kullanılmaz (yüksek mortalite / bağımlılık).

GABA-A kanalında süreyi uzatır (yüksek dozda direkt açar) → solunum depresyonu riskli.

Kritik Bilgiler

Klinik Kullanım Özet

• Uykuya dalma sorunu → Z-drugs, Ramelteon
• Uyku sürdürme sorunu → Suvorexant, Doxepin
• Anksiyete + insomnia → BDZ (kısa süre)
• Depresyon + insomnia → Trazodon
• Majör depresyon TCA profilinde + insomnia → Doxepin