Ağrılı Oftalmoplejinin En Önemli 2 Ayırıcı Tanısı – Ultra Detaylı Karşılaştırma
Temel Farklar
| Özellik | Tolosa–Hunt Sendromu (THS) | Cavernous Sinüs Trombozu (CST) |
|---|
| Tanım | Cavernous sinüs & SOF granülomatöz inflamasyonu | Cavernous sinüs içinde septik veya aseptik tromboz |
| Etiyoloji | Idiopatik | %90 septik (S. aureus en sık) |
| Başlangıç | Subakut | Akut, hızlı kötüleşen |
| İki taraflı tutulum | Genelde tek taraflı | Çok sıklıkla iki taraflı |
| Mortalite | Düşük | Yüksek (erken tedavi şart) |
Klinik Semptomlar
| Klinik | THS | CST |
|---|
| Ağrı | Şiddetli, periorbital, tek taraflı | Şiddetli baş ağrısı + Yüz ağrısı |
| Ateş | ❌ Yok | ✔️ Var (yüksek ateş) |
| Oftalmopleji | ✔️ İpsilateral – III, IV, VI tutulur | ✔️ Genelde bilateral |
| V1–V2 tutulum | ✔️ Sık | ✔️ Sık (şiddetli) |
| Proptozis | ❌ Genelde yok | ✔️ Belirgin |
| Kemozis (konj ödemi) | ❌ | ✔️ Çok sık |
| Göz kapağı ödemi | Az | Çok belirgin |
| Mental durum değişikliği | ❌ | ✔️ Sepsis, menenjit gelişebilir |
| Nazal / yüz enfeksiyonu öyküsü | ❌ | ✔️ Sinüzit, kaynar bölge kaynağı |
Nedenleri
Tolosa–Hunt
- Granülomatöz inflamasyon (idiopatik)
- Sistemik hastalık yok
Cavernous Sinüs Trombozu
- En sık sinüzit (özellikle etmoid/sfenoid)
- Staphylococcus aureus (%70)
- Yüzün “danger triangle” bölgesindeki enfeksiyonlar
- Orbital selülit
- Otitis media, dental enfeksiyon
Fizik Muayene
| Muayene Bulgusu | THS | CST |
|---|
| Ateş | ❌ | ✔️ |
| Proptozis | ❌ | ✔️ |
| Kemozis | ❌ | ✔️ |
| Papil ödemi | Nadiren | ✔️ Sık |
| Cilt / burun çevresi enfeksiyonu | ❌ | ✔️ Sık |
Görüntüleme
| Test | THS | CST |
|---|
| MRI | Cavernous sinüs duvarında kontrastlanma, kalınlaşma | Sinüs içinde trombus, venöz dolgunluk, ödem |
| MRV (Venografi) | Çok gerekli değil | Kesin tanıda altın standart |
| BT | ICA daralması olabilir | Sinüs opasifikasyonu, proptozis |
Spot:
📌 THS = inflamasyon
📌 CST = pürülan sinüs + venöz trombüs
Laboratuvar
| Test | THS | CST |
|---|
| Lökositoz | Normal | Yüksek |
| CRP/ESR | Hafif ↑ olabilir | Belirgin ↑ |
| Kültür | Gerekmez | Kan/drenaj → (+) olabilir |
Tedavi
| Tedavi | THS | CST |
|---|
| 1. Basamak | Kortikosteroid → dramatik yanıt | Yüksek doz IV antibiyotik (vankomisin + sefalosporin) |
| Antikoagülasyon | Nadiren | ✔️ Sık önerilir |
| Cerrahi drenaj | ❌ | ✔️ Sinüzit/apse varsa |
| İmmünsupresyon | Nükslerde | ❌ |
THS tanı kriteri → steroide 24–48 saatte dramatik yanıt
CST tanı kriteri → enfeksiyon + görüntülemede venöz tromboz
Prognoz
| Özellik | THS | CST |
|---|
| İyileşme | Spontan olabilir | Tedavi edilmezse ölümcül |
| Nüks | %40 | Nadir |
| Kalıcı defisit | Az | Yüksek (görme kaybı, nörolojik sekel) |
SPOT NOTLAR
- THS → tek taraflı ağrılı oftalmopleji + steroidlere hızlı yanıt
- CST → ateş + proptozis + kemozis + bilateral oftalmopleji
- CST’nin en sık nedeni sinüzit ve S. aureus
- THS’de MRI’da cavernous sinüs kontrastlanması görülür
- CST’de MR venografi altın standarttır
- THS’de sistemik enfeksiyon YOK → ateş yok
- CST’de yüzün tehlikeli üçgeni (danger triangle) enfeksiyonları risklidir
- THS → granülomatöz inflamasyon / CST → pürülan tromboz
- CST tedavisi → vankomisin + 3. kuşak sefalosporin + metronidazol
- CST acil durumdur, THS değildir.