CGRP (KALSİTONİN GEN İLİŞKİLİ PEPTİD)
Tiroidin meduller kanserinin de köken aldığı parafolilkuler C hucrelerinde sentezlenir.
Bilinen en güçlü vazidilatör maddedir.
1-Olcegeptant / Telcagepant
Migren tedavisi için geliştirilen calcitonin gene–related peptide (CGRP) reseptör antagonistidirler.
Olcegepantın biyoyararlanımı düşük olduğu için İV kullanılır.
Telcagepant ise oral kullanılır ve hepatotoksik ilaçtır.
2-Erenumab
CGRP reseptörune bağlanarak reseptör aktivasyonunu engeller. Migren profilaksisi ve küme tipi baş ağrısının profilaksisinde subkutan yol ile ayda bir kez kullanılır.
Fremanezumab / Galcanezumab
CGRP ligand antagonistidirler. Migren ve küme tipi baş ağrısının profilaksisinde SC yol ile ayda bir kez kullanılırlar.
3-Ubrogepant
Daha yeni ve küçük bir CGRP reseptör antagonistidir. Yalnızca akut atakların acil tedavisinde oral yol ile kullanılır.
Migren Tedavisinde CGRP Hedefli İlaçlar
1) Gepantlar (CGRP Reseptör Antagonistleri)
Akut Atakta Kullanılanlar
- Ubrogepant
- Rimegepant
- Zavegepant (intranasal)
- Olcegepant (ilk jenerasyon)
- Telcagepant (geliştirmesi durduruldu → hepatotoksisite)
Profilakside Kullanılanlar
- Rimegepant (hem akut hem profilaksi → benzersiz)
- Atogepant (sadece profilaksi)
2) Anti-CGRP Monoklonal Antikorlar
A) Ligand (CGRP) Blokörleri
Bu ilaçlar CGRP’nin kendisine bağlanır.
| İlaç | Hedef | Kullanım |
|---|---|---|
| Fremanezumab | CGRP ligandı | Profilaksi |
| Galcanezumab | CGRP ligandı | Profilaksi |
| Eptinezumab | CGRP ligandı | Profilaksi (IV) |
B) CGRP Reseptör Blokörü
| İlaç | Hedef | Kullanım |
|---|---|---|
| Erenumab | CGRP reseptörü | Profilaksi |
Spot Bilgi
Erenumab
- CGRP reseptörünü bloke eden TEK monoklonal antikor
- Yan etki: kabızlık + hipertansiyon (ÖNEMLİ SPOT)
Galcanezumab
- Hem migren profilaksisi hem de küme tipi baş ağrısında kullanılır.
Eptinezumab
- IV uygulanır → hızlı başlangıç
- Aylık veya 3 aylık uygulanabilir.
Rimegepant
- Hem akut hem profilaksi için FDA onayı olan tek gepant
- Ağızdan eriyen tablet formu mevcut.
Atogepant
- Uzun etkili oral profilaksi ajanı
Triptanlardan farkı
- Vazokonstriksiyon yapmazlar →
→ Kardiyak hastalarda daha güvenlidir.
Küme baş ağrısında etkili olanlar
- Galcanezumab
CGRP İlaçlarının Karşılaştırma Tablosu
| İlaç grubu | Akut tedavi | Profilaksi | Hedef | Yol | Özel not |
|---|---|---|---|---|---|
| Ubrogepant | ✔️ | ❌ | Reseptör antagonisti | oral | akut tedavide güçlü |
| Rimegepant | ✔️ | ✔️ | Reseptör antagonisti | oral (ODT) | hem akut hem profilaksi |
| Zavegepant | ✔️ | ❌ | Reseptör antagonisti | intranasal | hızlı başlangıç |
| Atogepant | ❌ | ✔️ | Reseptör antagonisti | oral | sadece profilaksi |
| Erenumab | ❌ | ✔️ | Reseptör antikoru | SC | kabızlık, HT |
| Fremanezumab | ❌ | ✔️ | CGRP ligand | SC | aylık/3 aylık |
| Galcanezumab | ❌ | ✔️ | CGRP ligand | SC | küme ağrısında kullanılır |
| Eptinezumab | ❌ | ✔️ | CGRP ligand | IV | en hızlı etki başlangıcı |
Klinik özet
Gepantlar = akut + oral
Rimegepant = akut + profilaksi
Atogepant = sadece profilaksi
Erenumab = tek reseptör antikoru
Galcanezumab = küme baş ağrısında da kullanılır
Eptinezumab = IV uygulanan tek CGRP antikoru