HPV 16 nedir?
- İnsan papillomavirüslerinin yüksek riskli onkojenik tiplerinin başında gelir.
- DSÖ’ye göre serviks kanserlerinin %50–55’inden tek başına sorumludur.
- HPV E6 ve E7 onkoproteinleri aracılığıyla hücresel tümör baskılayıcılarını inhibe eder.
Onkojenik Mekanizma
HPV 16’nın malign transformasyon gücü E6 ve E7 onkoproteinlerine dayanır:
| HPV Onkoproteini | Hedef | Etki |
|---|---|---|
| E6 | p53 | p53’ü ubiquitin–proteazom yoluyla yıkar → apoptotik kontrol kaybı |
| E7 | Rb | Rb’yi inaktive eder → hücre siklusu kontrolsüz G1–S geçişi |
HPV 16’nın onkojenik gücü HPV 18’den yüksektir.
HPV 16’nın Neden Olduğu Kanserler
1. Serviks Kanseri (en güçlü ilişki)
- HPV pozitif serviks kanserlerinin %60’ında HPV 16 bulunur.
- Servikal intraepitelyal neoplazinin tüm evrelerinde (CIN 1–3) görülür.
2. Diğer kadın genital sistem kanserleri
- Vulva kanseri
- Vajina kanseri
- Anal kanser
- Kondilom nadir yapar (kondilomlar daha çok 6–11)
3. Erkeklerde HPV 16 ilişkilidir
- Penis kanseri
- Anal kanser
- Orofaringeal kanser (özellikle tonsiller ve dil kökü)
4. Baş-boyun kanserleri
- Orofaringeal skuamöz hücreli karsinomlarda en sık HPV tipi: HPV 16
HPV 16 ile ilişkili Sitoloji & Histoloji
| Sitoloji | İlişkili Lezyon |
|---|---|
| ASC-US | %10–20 HPV 16 pozitif olabilir |
| LSIL | HPV 16 pozitif olabilir ama çoğu düşük risk HPV’dir |
| HSIL (CIN 2–3) | En sık HPV 16 |
| ASC-H | HPV 16 olasılığı yüksek |
| AIS / Adenokarsinom | HPV 18 daha sık, fakat HPV 16 da bulunabilir |
HPV 16 pozitifliği → yüksek dereceli lezyon ihtimali LSIL’a kıyasla çok daha yüksektir.
HPV 16 Pozitif Kadında Yönetim
25 yaş ve üzeri
| Test Sonucu | Yönetim |
|---|---|
| Pap normal + HPV 16 (+) | Direkt kolposkopi |
| ASC-US + HPV 16 (+) | Kolposkopi |
| LSIL + HPV 16 (+) | Kolposkopi + biyopsi |
| HSIL + HPV 16 (+) | Eksizyonel tedavi (LEEP) veya kolposkopi yoluyla biyopsi |
| ASC-H + HPV 16 (+) | Kolposkopi zorunlu |
| AGC + HPV 16 (+) | Kolposkopi + ECC + endometrial biopsi |
21–24 yaş
- HPV testi yapılmaz → sitoloji kontrolü ile takip
- Ancak CIN 3 şüphesi varsa kolposkopi yapılır.
Aşı ile korunma
Mevcut aşılar HPV 16’yı içerir:
| Aşı | Kapsadığı tipler |
|---|---|
| Bivalan (Cervarix) | 16, 18 |
| Kadrivalan (Gardasil) | 6, 11, 16, 18 |
| 9-valan (Gardasil 9) | 6, 11, 16, 18 + 31, 33, 45, 52, 58 |
HPV 16’ya karşı en yüksek koruma Gardasil-9 ile sağlanır.
Aşılama 9–14 yaş en ideal; 26 yaşa kadar önerilir.
45 yaşına kadar fayda görülebileceği kabul edilir.
HPV 16 Testi Ne Zaman Yapılır?
Co-testing (Pap + HPV)
- 30 yaş üzeri kadınlarda rutin tarama
- Pap normal olsa bile HPV 16 pozitifse kolposkopi endikedir
HPV genotipleme
- Yüksek risk HPV’lerin ayrıştırılması (16–18 bağımsız önem taşır)