The Sphere Handbook: Humanitarian Charter and Minimum Standards in Humanitarian Response
Sphere Rehberi insani müdahale çabalarına ilkeli bir kalite ve hesap verebilirlik yaklaşımı sunar. Bu rehber, afet veya çatışmalardan etkilenen herkesin onurlu bir yaşam ve insani yardım alma hakkı oldugu konusundaki Sphere temel inancının uygulamadaki yansımasıdır.
İnsani Sözleşme, Rehber’in temel taşıdır. Koruma İlkeleri ve Temel İnsani Standartlar bütün yardım sektörlerine kaynaklık eden bir temel oluşturur. Teknik standartlar yaşam kurtaran dört temel sektörde müdahale için önceliklerin ana hatlarını çizer: su, sanitasyon ve hijyenin teşviki, gıda güvenliği ve beslenme, barınma ve yerleşim, sağlık.
Ölçülebilir asgari standartlar insanlara saygılı ve onurlu bir şekilde hayatta kalmaları ve yaşamlarını yeniden inşa etmeleri için insani müdahalede ulaşılması gereken yeri açıklar. Anahtar faaliyetler, göstergeler ve kılavuz notlar farklı koşullarda bu standartları uygulama yollarını anlatır. Bu bölümlerin hepsi birbiri ile bağlantılıdır ve birbirini destekler.
Sphere Rehberi gücünü evrenselliğinden ve bütün insani yardım ortamlarına uyarlanabilir olmasından alır. İnsani yardım sektöründeki geniş bir aktör çevresi Rehber’i sahiplenmiştir. Bu özelliği sayesinde insani yardımda kalite ve hesap verebilirlik sağlamaya çalışan tüm paydaşlar için ortak bir dil oluşturur.
1. Alan Gereksinimi
| Kriter | Değer | Açıklama |
|---|---|---|
| Kişi başı alan | 30 m² | Kamp alanı + yollar + ortak kullanım alanları dahil (görseldeki bilgi) |
| Barınma iç alanı | En az 3.5 m²/kişi | Çadır/konut içi gerçek yaşam alanı |
| Aile başına alan | Ortalama 17.5 m² | 5 kişilik aile için |
| Çadırlar arası mesafe | En az 2 metre | Yangın ve bulaşıcı hastalık riskine karşı |
2. Su Gereksinimi
Görselde: Kişi başı günlük 20 Litre
Tam standartlar:
| Amaç | Minimum Su Miktarı | Açıklama |
|---|---|---|
| Hayatta kalma (içme + temel ihtiyaç) | 15–20 Litre/kişi/gün | (Görselde verilen: 20 L) |
| Sadece içme suyu | 2.5–3 L/gün | Sıcak iklimlerde 4–6 L olabilir |
| Ev temizliği + yemek hazırlığı | 7 L | Hijyen açısından |
| Kişisel temizlik | 3–6 L | Duş/temizlik ihtiyacı |
3. Tuvalet Gereksinimi
Görselde: Her 20 kişi için 1 tuvalet
Tam tablo:
| Kriter | Değer | Not |
|---|---|---|
| Tuvalet sayısı | 1 tuvalet / 20 kişi | Görseldeki bilgi ile uyumlu |
| Engelli erişimi | %10 tuvalet erişilebilir olmalı | Standart gereği |
| Tuvalete uzaklık | < 50 metre | Güvenlik ve kullanılabilirlik için |
| Cinsiyete göre ayrım | Zorunlu | Mahremiyet için |
4. Duş ve Hijyen
| Kriter | Değer |
|---|---|
| Duş | 1 duş / 50 kişi |
| Çamaşır yıkama alanı | Her 150 kişiye 1 |
5. Atık Yönetimi
| Kriter | Standart |
|---|---|
| Çöp konteyneri | 100 kişiye 1 büyük konteyner |
| Toplama sıklığı | Günde 1 |
6. Beslenme Standartları
| Kriter | Değer |
|---|---|
| Enerji ihtiyacı | 2100 kcal/kişi/gün |
| Protein | En az 10–12% |
| Yağ | Toplam enerjinin 17%–30’u |
7. Sağlık Hizmeti Standartları
| Kriter | Değer |
|---|---|
| Sağlık Personeli | 10.000 kişiye 1 doktor |
| AYBÜV (Ambulans-Yoğun Bakım-Ulaşım-Vaka sevk) | Her kampa en az 1 sistem |
| İzolasyon Alanı | Bulaşıcı hastalıklar için zorunlu |
8. Barınma – Çadır Yerleşimi
| Kriter | Standart |
|---|---|
| Yangın yolu | 30 m’de bir yol |
| Çadır alanı | En az 3.5 m²/kişi (yaşanabilir alan) |
| Havalandırma | Çift açıklıklı |
SPHERE Spotları
- Afet durumunda kişi başı toplam kamp alanı: 30 m²
- Kişi başı içilebilir + kullanılabilir su ihtiyacı: 20 L
- Tuvalet gereksinimi: 1/20 kişi
- Barınma iç alanı: 3.5 m²/kişi
- Enerji ihtiyacı: 2100 kcal/gün
- Su, barınak ve sanitasyon ilk 24 saatte sağlanır.
- Çöp konteyneri: 1/100 kişi
- Duş: 1/50 kişi
- Kamp içindeki tüm noktalar temiz suya 500 metreden uzak olmamalı.
- İnsan dışkısı bulaşı riskini azaltmak afet yönetiminde ilk 3 öncelikten biridir.