| Konu Başlığı | Açıklama | Klinik |
|---|---|---|
| Tek yönlü (irreversible) enzimler | 1-Hekzokinaz / Glukokinaz – ATP harcar 2-Fosfofruktokinaz-1 (PFK-1) – ATP harcar, hız kısıtlayıcı basamak 3-Pirüvat kinaz – ATP üretir, substrat düzeyinde fosforilasyon yapar | Bu üç enzim glukoneogenezde bypass edilir (yerine farklı enzimler çalışır). |
| Fruktoz metabolizması neden glikolizden hızlıdır? | Fruktoz PFK-1 basamağını atlayarak doğrudan trioz fosfatlara (DHAP ve G3P) girer. | Bu nedenle fruktoz → yağ sentezi daha hızlıdır (karaciğerde lipogenez artar). |
| Eritrositlerde glikoliz farkı | Fosfogliserat kinaz reaksiyonu atlanarak 2,3-BPG (bisfosfogliserat) şantı devreye girer. | 2,3-BPG, hemoglobinin O₂ affinitesini azaltır → O₂ dokulara daha kolay bırakılır. |
| 2,3-BPG sentezinde görevli enzim | Bisfosfogliserat mutaz | Yalnızca eritrositlerde bulunur. |
| 2,3-BPG → 3-Fosfogliserat dönüşümü | Bisfosfogliserat fosfataz | Bu dönüşümde enerji (ATP) elde edilmez. |
| Enerji üretimi açısından en önemli adımlar | 1- Gliseraldehit-3-fosfat → 1,3-BPG (NADH oluşumu) 2- 1,3-BPG → 3-Fosfogliserat (ATP oluşumu) 3- PEP → Pirüvat (ATP oluşumu) | Bu 3 basamak substrat düzeyinde fosforilasyon yapan kısımlardır. |
| Anaerobik ortamda glikoliz son ürünü | Laktat (pirüvat → laktat, LDH ile) | NAD⁺ rejenerasyonu sağlar; eritrosit, kornea, lens, testis ve kaslarda gerçekleşir. |
| Florür iyonu etkisi | Enolaz enzimini inhibe eder | Glukoz ölçüm tüplerine florür eklenmesinin nedeni budur. |
| Arsenat etkisi | Gliseraldehit-3-fosfat dehidrogenaz basamağını bloke eder → ATP sentezi olmaz. | “Arsenik zehirlenmesi → hücresel enerji kaybı.” |
| Enerji bilançosu (aerobik) | Net 7 ATP (malat-aspartat şantı ile) veya 5 ATP (gliserol-3-P şantı ile) | Kalp ve beyin malat-aspartat şantı, iskelet kası gliserol-3-P şantı kullanır. |
| Eritrositlerde enerji üretimi | Tamamen glikolizden | Mitokondrileri yoktur; bu nedenle sadece anaerobik glikoliz yapılır. |
Glikoliz – Glukoneogenez Bağlantılı Kritik Bilgiler
| Glikoliz Enzimi (İrreversible) | Glukoneogenezdeki Karşılığı | Yorum |
|---|---|---|
| Hekzokinaz / Glukokinaz | Glukoz-6-fosfataz | Karaciğer ve böbrekte bulunur, kas ve beyin glukoneogenez yapmaz. |
| Fosfofruktokinaz-1 | Fruktoz-1,6-bifosfataz | Hormonel kontrolün ana noktası (insülin ↔ glukagon). |
| Pirüvat kinaz | Pirüvat karboksilaz + PEP karboksikinaz | Glukoneogenez mitokondriden sitozole uzanır. |
“SPOT” CÜMLELERİ
- “PFK-1 glikolizin hız kısıtlayıcı enzimidir.”
- “Fruktoz metabolizması PFK-1 basamağını atladığı için daha hızlıdır.”
- “Eritrositlerde 2,3-BPG şantı, ATP üretmeden O₂ salınımını kolaylaştırır.”
- “Florür → Enolaz inhibitörü.”
- “Arsenat → ATP sentezini engeller.”
- “Eritrosit → Mitokondri yok, enerji yalnız glikolizden.”
- “Anaerobik ortamda son ürün → Laktat.”