ENDOMETRİUM KANSERİ TİPLERİ
(WHO 2020 ve TCGA sınıflamasına göre)
KLASİK AYRIM: Tip I ve Tip II Endometrium Kanserleri
| Özellik | Tip I (Endometrioid) | Tip II (Non-Endometrioid) |
|---|
| Epidemiyoloji | En sık (%80-85) | Nadir (%10-15) |
| Etkilenen yaş grubu | Premenopozal / erken postmenopozal | İleri yaş, geç postmenopozal |
| Patogenez | Östrojen bağımlı → endometriyal hiperplazi zemini | Östrojenden bağımsız, atrofi zemini |
| Histoloji | Endometrioid adenokarsinom | Seröz, berrak hücreli, karışık tip, dediferansiye |
| Grade | Genellikle düşük–orta (G1-G2) | Genellikle yüksek (G3) |
| Moleküler özellikler | PTEN, PIK3CA, KRAS mutasyonu, MSI (+), β-catenin | TP53 mutasyonu, p16 overekspresyonu, E-cadherin kaybı |
| Prognoz | Görece iyi | Kötü |
| Tedavi | Hormon duyarlı, cerrahi ± RT | Cerrahi + kemoterapi (platin/taksan) ± RT |
| Örnek Tümörler | Endometrioid adenokarsinom | Seröz karsinom, Berrak hücreli karsinom, Karsinosarkom |
MOLEKÜLER SINIFLAMA (TCGA – 2020 güncellemesi)
Bu yeni sınıflama prognoz ve tedavi stratejilerini daha iyi öngörür
| Moleküler Grup | Genetik Özellik | Prognoz | Alt Tiplerle İlişkili |
|---|
| POLE ultramutant (Pol ε) | DNA polimeraz epsilon mutasyonu | En iyi prognoz | Genelde düşük dereceli endometrioid |
| MSI-H (Mismatch Repair Deficient) | MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 kaybı | İyi-orta prognoz | Lynch sendromu ilişkili |
| Copy-number low (NSMP) | p53 normal, PTEN/KRAS mutasyonu | Orta prognoz | Tip I endometrioid |
| Copy-number high / p53 abnormal | TP53 mutasyonu, anöploidi | En kötü prognoz | Tip II (seröz, berrak hücreli) |
TCGA sınıflaması artık FIGO 2023 revizyonunda risk-temelli tedavi kılavuzlarına entegre edilmiştir.
MORFOLOJİK (HİSTOLOJİK) ALT TİPLER
| Alt Tip | Histolojik Özellik | İmmünohistokimya / Genetik | Prognoz |
|---|
| Endometrioid Adenokarsinom | Bez yapıları, squamöz diferansiasyon | ER/PR pozitif, PTEN, PIK3CA, KRAS mutasyonları | İyi |
| Seröz Karsinom | Papiller-psödoendometrioid yapılar, nükleer pleomorfizm | p53 mutasyonlu, p16 overekspresyon | Kötü |
| Berrak Hücreli Karsinom | Hobnail hücreler, berrak sitoplazma | HNF1β, Napsin A pozitif; ER/PR negatif | Kötü |
| Müsinöz Karsinom | Müsin birikimi yapan bezler | MUC1/MUC5AC pozitif | Orta-iyi |
| Karsinosarkom (Müllerian Mikst Tümör) | Karsinom + sarkom komponenti | p53 mutant, EMT markerları | Kötü |
| Dediferansiye / Undiferansiye Karsinom | Solid, yüksek dereceli, monoton hücreler | SWI/SNF kayıpları (ARID1A/SMARCA4) | Çok kötü |
Klinik ve Tedavi Yaklaşımları (Tipine Göre Özet)
| Tip / Alt Tip | Primer Tedavi | Adjuvan Yaklaşım | Duyarlılık |
|---|
| Endometrioid (Tip I) | Total histerektomi + BSO | Risk durumuna göre RT ± progestin | Hormon duyarlı |
| Seröz (Tip II) | Cerrahi evreleme + kemoterapi (karboplatin + paklitaksel) | Pelvik RT veya brakiterapi eklenebilir | Hormon duyarsız |
| Berrak hücreli | Cerrahi + kemoradyoterapi | Platin bazlı KT (karboplatin-paklitaksel) | Kötü yanıt eğilimli |
| Karsinosarkom | Cerrahi + kemoterapi (ifosfamid + paklitaksel) | RT eklenebilir | Yüksek nüks riski |
Özet Şeması – Klinik Pratikte
Endometrium Kanserleri
│
├── Tip I (Endometrioid)
│ ├─ Östrojen bağımlı
│ ├─ ER/PR (+)
│ ├─ PTEN, KRAS, PIK3CA mutasyonu
│ └─ İyi prognoz
│
└── Tip II (Seröz / Berrak / Karsinosarkom)
├─ Östrojen bağımsız
├─ ER/PR (–)
├─ TP53 mutasyonu
└─ Kötü prognoz
Klinik Spot
- En sık tip → Endometrioid adenokarsinom (Tip I)
- En agresif tip → Seröz karsinom (Tip II)
- Hormon bağımlı olmayan → Seröz ve berrak hücreli
- Lynch sendromu ile ilişkili → MSI-H endometrioid
- Prognozu en kötü moleküler grup → p53 abnormal / copy-number high
- Prognozu en iyi → POLE ultramutant