1. Evreleme
En güncel sistem FIGO (2023 revizyon) olup, tümörün yayılımı, histolojik alt tipi, lenf düğümü durumu ve uzak metastaz dikkate alınmaktadır.
Genelde T (tümör), N (lenf düğümü), M (metastaz) kategorileriyle birlikte “Stage I → IV” şeklinde gruplama yapılır.
Temel evreler (özet):
- Stage I: Tümör rahim içine sınırlı. Lenf nodu veya uzak metastaz yok.
- Stage II: Rahim içinden serviksin stromasına invazyon var, hâlâ rahim ile sınırlı.
- Stage III: Rahim dışına yayılım var (örneğin adneks, vajina, pelvik lenf düğümleri) ama uzak organlara henüz değil.
- Stage IV: İdrar torbası ya da rektum mukozasına invazyon (IVA) ya da uzak organ/inguinal lenf düğümüne metastaz (IVB) var.
Özel alt evreler ve histolojik-altıp/moleküler özelliklerle daha detaylı gruplama yapılmıştır.
2. Tedavi Yaklaşımı
Tedavi, evreye, histolojik tipe, hastanın genel durumuna ve menopoz durumu gibi faktörlere göre değişir.
A) Cerrahi
- Erken evrelerde genellikle total histerektomi + bilateral salpingo-oophorektomi yapılır.
- Cerrahi sırasında lenf düğümü değerlendirmesi (pelvik ve/veya para-aortik) yapılabilir; sentinel lenf düğümü biyopsisi de seçenek haline gelmiştir.
- Yine histolojik olarak yüksek riskli alt tiplerde (örneğin seröz, clear-cell) omentektomi gibi ek girişimler önerilebilir.
B) Adjuvan (yardımcı) Tedavi
- Düşük riskli evre I olgularda cerrahi tek başına yeterli olabilir.
- Orta veya yüksek riskli evrelerde cerrahi sonrası radyoterapi (vaginal brakiterapi, pelvik dış ışın) uygulanabilir.
- Bölgesel lenf nodu tutulumları ya da uzak yayılım varsa kemoterapi, hormon tedavisi veya immunoterapi düşünülebilir.
C) Fertilite Koruyucu Tedavi
- Çok erken evre (örneğin evre IA, grade 1, endometrioid tip) ve çocuk sahibi olmayı isteyen kadınlarda hormon tedavisi (örneğin progestin) ile uterus koruyucu yaklaşım düşünülebilir; ancak dikkatli izlem gerektirir.
Klinik Özet
- Erken tanı önemli: Rahim kanseri içinde erken evrede çoğu vakada tedavi başarısı yüksektir.
- Cerrahi anahtardır: Histerektomi + salpingo-oophorektomi çoğu vakada başlangıç tedavisidir.
- Risk gruplarına göre adjuvan tedavi: Cerrahi sonrası riskli bulgular varsa radyoterapi ve/veya kemoterapi devreye girer.
- Histolojik alt tip ve moleküler özellikler prognoz ve tedavi planını etkiler.
- Takip: Tedavi sonrası düzenli izlem önemlidir; nüks ya da metastaz riski yönünden hasta izlemi yapılmalıdır.