Atmış yaşında kadın hasta, halsizlik, yorgunluk, kilo kaybı, omuz ve kalça kuşağı kaslarında ağrı ve tutukluk
şikayeti ile başvuruyor. Labaratuvar incelemesinde sedimantasyon hızı 80 mm/saat ve orta düzeyde kronik
hastalık anemisi dışında bir patoloji saptanmıyor.
Kas gücü normal olan bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Romatoid artrit
B) Polimyaljia romatika
C) Sistemik lupus eritematozus
D) Dermatomyozit
E) Duchene muskuler distrofisi
Cevap B
Polimyaljia Romatika
Genellikle 55 yaşından sonra, boyunda omuzlarda ve pelvik kemerde en az bir ay süren kalıcı ağrı, sabah tutukluğu vardır. Kaslarda atrofi veya zayıfl ık yoktur. Kas enzimleri, EMG ve biopsi normaldir. ESR artmıştır.
Düşük doz steroid tedavisine iyi yanıt alınması tanıyı destekler. Temporal (dev hücreli) arteritle birlikteliği sıktır
Tanım
- Orta ve ileri yaşta (≥50 yaş) görülen, omuz ve kalça çevresinde sabah sertliği ve ağrı ile karakterize inflamatuvar romatizmal hastalıktır.
- Kesin nedeni bilinmez; HLA-DR4 ile güçlü ilişki gösterir.
- Dev hücreli arterit (Temporal arterit) ile yakın ilişkisi vardır (yaklaşık %30 olguda birlikte görülür).
Klinik Özellikler
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Yaş | >50 yaş (pik: 60–70) |
| Cinsiyet | Kadınlarda daha sık |
| Başlıca bulgu | Omuz ve kalça kuşağında ağrı + sabah sertliği (>1 saat) |
| Ağrı özellikleri | Bilateral, kaslarda ağrı hissi (ancak güçsüzlük değil!) |
| Ek semptomlar | Yorgunluk, hafif ateş, kilo kaybı |
| Kas muayenesi | Hassasiyet olabilir, güç kaybı yok |
| Artralji / artrit | Diz veya el bileklerinde hafif artralji olabilir |
| Nörolojik bulgu | Yok |
| Dev hücreli arterit birlikteliği | Baş ağrısı, çene kladikasyonu, görme bozukluğu gelişirse → acil GCA düşünülmeli! |
Laboratuvar Bulguları
| Parametre | Bulgular |
|---|---|
| Sedimentasyon (ESR) | Çok yüksek (80–100 mm/s) |
| CRP | Artmış |
| RF / ANA | Negatif |
| CPK, EMG | Normal (miyozit ayırıcı tanısı için önemli) |
| Hb | Normokrom normositer anemi olabilir |
Tanı Kriterleri
Tanı, tipik klinik tablo + laboratuvarla desteklenir:
- 50 yaş üstü hasta
- En az 1 aydır süren omuz ve/veya kalça kuşağı ağrısı ve sabah tutukluğu
- ESR ≥50 mm/s (genellikle >80 mm/s)
- Kas enzimleri normal
- Başka neden yok
Steroid tedavisine dramatik yanıt tanıyı destekleyen çok güçlü bir bulgudur.
Tedavi
| Durum | Tedavi Yaklaşımı |
|---|---|
| Temel tedavi | Düşük doz kortikosteroid (Prednizolon 10–20 mg/gün) |
| Hızlı yanıt | 24–72 saat içinde ağrı ve tutuklukta dramatik düzelme (tanı teyidi niteliğinde) |
| Eşlik eden dev hücreli arterit (GCA) | Yüksek doz steroid (Prednizolon 40–60 mg/gün) başlanmalı, görme kaybı riski nedeniyle acil |
| NSAİİ | Hafif olgularda yardımcı |
| Nüks veya uzun süreli tedavi | Metotreksat gibi steroid sparing ajanlar düşünülebilir |
Prognoz
- Genellikle iyi huyludur, tedaviye dramatik yanıt alınır.
- Ortalama tedavi süresi 1–2 yıldır.
- Bazı hastalarda dev hücreli arterit gelişimi olabileceğinden yakın izlem gerekir.
- Malignite ile ilişki yoktur.
Püf Noktaları
| Klinik İpucu | Olası Tanı |
|---|---|
| 65 yaş kadın, omuz ağrısı, sabah sertliği, ESR 90 mm/s, CPK normal | Polimyaljia romatika |
| Benzer semptomlar + baş ağrısı + çene ağrısı + görme bulanıklığı | Temporal arterit (dev hücreli arterit) |
| Kas güçsüzlüğü + CK yüksekliği + EMG anormal | Polimiyozit |
| RF (+), eroziv artrit | Romatoid artrit |
Kısa Hatırlatmalar
- ESR çok yüksek, CPK normal → PMR.
- Kas güçsüzlüğü varsa → Polimiyozit düşün.
- Steroid yanıtı dramatik → Tanıyı doğrular.
- Temporal arterit birlikteliği → Körlük riski! Yüksek doz steroid şart.