Pineal Gland (Epifiz Bezi)

Anatomik Özellikler

• Yerleşim: 3. ventrikülün arka duvarında, talamusların arka komşuluğunda (epitalamus içinde).
• Küçük, koni şeklinde bir endokrin organdır (~150 mg).
• Embriyolojik kökeni diencephalon’dur.

Histoloji

• Pinealosid (pinealosit): Melatonin salgılayan ana hücreler.
• Glial hücreler: Destek hücreleri.
• Zamanla “corpora arenacea” (beyin kumu) denen kalsifiye yapılar gelişir → BT’de iyi görülen tanısal ipucu.

Fonksiyon

• Melatonin salgılar.
  • Serotoninden sentezlenir.
  • Salgısı ışık ile inhibe edilir → Karanlıkta ↑, gündüz ↓
  • Sirkadiyen ritmi düzenler (uyku–uyanıklık döngüsü).
• GnRH salınımını baskılar → Puberteyi geciktirici etki.
• Antioksidan özellik taşır.

Klinik İlişkilendirme

• Pinealoma (pineal tümörler):
  • En sık germinomlar.
  • Puberte bozuklukları →
    • Erken puberte (gonadotropin salınımı artışı).
    • Gecikmiş puberte (melatonin artışı → GnRH baskılanması).
  • Komşuluk basısı:
    • Parinaud sendromu (dorsal midbrain sendromu):
      • Yukarı bakış paralizisi
      • Pupiller ışık refleksi kaybı (ama akomodasyon korunur)
      • Konverjans bozukluğu

Özet

• Hormon: Melatonin
• Etkisi: Sirkadiyen ritim, puberte üzerine inhibitör etki
• Patoloji: Pineal tümörler → Puberte bozuklukları + Parinaud sendromu