Antitiroid İlaçlar ve Etki Mekanizmaları
| İlaç / Madde | Etki Mekanizması | Notlar |
|---|---|---|
| Perklorat / Tiyosiyanat | Na⁺/I⁻ simporterini inhibe eder → iyodürün tiroid bezine girişini engeller | Klinik kullanımda nadir (toksisite nedeniyle) |
| Propiltiyourasil (PTU) | 1) İyodürün oksidasyonunu inhibe eder 2) Tiroglobülinin iyot ile birleşmesini engeller 3) MIT + DIT birleşmesini (kuplaj) inhibe eder 4) Tip 1 5’-deiyodinaz inhibisyonu → periferde T4 → T3 dönüşümünü azaltır | Hem tiroid hormon sentezini hem de periferik dönüşümü baskılar. Gebelikte ilk trimesterde tercih edilir (hepatotoksisite riski var). |
| Metimazol | 1) İyodürün oksidasyonunu inhibe eder 2) Tiroglobülinin iyot ile birleşmesini engeller 3) MIT + DIT birleşmesini inhibe eder | PTU’dan farkı: Tip 1 5’-deiyodinaz inhibisyonu yapmaz. Gebelikte 2. ve 3. trimesterde tercih edilir. |
| İyodür (yüksek doz) | Wolff–Chaikoff etkisi: – Tiroid hormonunun sentezini ve salınımını inhibe eder – Tiroglobülinin iyotlanmasını ve proteolizini engeller | Kriz durumlarında (tirotoksik kriz, tiroid cerrahisi öncesi) kısa süreli verilir. |
| Beta Blokörler (özellikle propranolol) | Tip 1 5’-deiyodinaz inhibisyonu → T4’ün T3’e dönüşümünü azaltır + sempatik aşırı aktivite semptomlarını baskılar | Özellikle tirotoksikozda kullanılır. |
Antitiroid ilaçlarının etki mekanizmalarına göre sınıflandırma
Antitiroid ilaçların etki mekanizmaları tam olarak anlaşılamamıştır. Etki mekanizmalarına göre ilaçlar altı sınıfa ayrılır.
1-Tiroid hormonu sentez inhibitörleri
Bu ilaçlar muhtemelen tiroid peroksidaz ( diğer adıyla tiroperoksidaz) enzimini inhibe ederek iyodür oksidasyonunu, tiroglobulin içindeki tirozil kalıntılarının iyodinlenmesini ve iyodotirozil ve iyodotironil kalıntılarının birleşmesini azaltır. Varsayılan peroksidaz-iyot kompleksi için substrat görevi görerek tiroperoksidaz katalizli oksidasyon reaksiyonlarını inhibe ettikleri ve böylece amino asit tirozin ile etkileşimi rekabetçi bir şekilde inhibe ettikleri düşünülmektedir .
Bu sınıftaki en yaygın ilaçlar , propiltiourasil, metimazol ve ön ilacı karbimazol içeren tiyoamidlerdir .
Ek olarak, propiltiourasil, periferik dokularda tiroksinin (T 4 ) triiyodotironine (T 3 ) deiyodinasyonunu azaltabilir .
Lugol iyot, ameliyatlardan önce tiroid hormonu sentezini geçici olarak engellemek için kullanılır. [Ayrıca tiroid fırtınası olan hastaları tedavi etmek veya daha yaygın olarak tiroidektomi ( tiroid bezinin cerrahi olarak çıkarılması ) öncesinde tiroid vaskülaritesini azaltmak için kullanılır .
2-İyodür alım inhibitörleri
Tiroid bezinin foliküler hücrelerine iyodür iyonlarının (I − ) emilimini azaltırlar . Molekülleri iyodür iyonuyla yapısal benzerliklere sahip olduğundan, Na + ve I − iyonlarını birlikte taşıyan bir taşıyıcı protein olan sodyum/iyodür simporteri tarafından taşınmak için iyodürle rekabet ederler . İyodür taşınması, tiroid hormonları T4 ve T3’ün biyosentezinde önemli bir adımdır.
Örneğin, potasyum perklorat, iyodürü büyük bir konsantrasyon gradyanına karşı seçici olarak yoğunlaştırma kapasitesine sahip olan tiroid bezindeki aktif iyodür taşıma mekanizmasını rekabetçi bir şekilde inhibe eder.
Perkloratların yanı sıra , iyodür alım inhibitörlerinin diğer örnekleri arasında perteknetatlar , tiyosiyanatlar ve nitratlar bulunur .
Bu ilaçlar yüksek toksisite ve yan etkiler nedeniyle artık kullanılmamaktadır.
3-Tiroid hormonu salınım inhibitörleri
Tiroid bezinden tiroid hormonlarının salınımını ( salgılanmasını ) engellerler . Bu sınıfta en çok çalışılan ilaç , iyodotirozin kuplajını, tiroid iyodür alımını ve tiroglobulin yapısındaki değişikliği engelleyerek tiroid hormonu salgılanmasını engelleyen lityumdur , tiroid hormonlarının sentezi ve tiroid foliküler hücrelerinin lümeninde T3, T4 ve iyotun inaktif formlarının depolanması için bir substrat görevi gören bir proteindir. Lityum ne metabolize edilir ne de proteine bağlanır, bu nedenle biyoyararlanımı genellikle %100’e yakındır. Bu nedenle, lityum toksisitesi , hipotiroidizm ve diabetes insipidus gibi ciddi yan etki riskleri vardır .
4-Aşırı iyot
Aşırı iyot alımı, tiroid hormonlarının üretimini geçici olarak engelleyebilir. Bu durum , tiroid bezinin büyük miktarlarda iyotu reddetmesi ve dolayısıyla büyük miktarlarda tiroid hormonu sentezlemesini engellemesi olgusu olan Wolff-Chaikoff etkisinden kaynaklanır .
5-İyot radyofarmasötikleri “İyot izotopları ve radyofarmasötikler”
Bunlar iyodun radyoizotoplarıdır . Küçük dozlarda, aşırı aktif tiroid foliküler hücreleri tarafından alındıklarında, tüm tiroid foliküler hücrelerini değil, ancak çoğunu yok eden az miktarda beta radyasyonu yayarlar ve böylece tiroid hormonu üretimini azaltırlar. Bu, hipertiroidizm için hedefli bir tedavi biçimidir. Düşük seviyelerdeki iyonlaştırıcı radyasyon bile oldukça mutajenik olduğundan ve kansere neden olabileceğinden, iyot-123 gibi daha az toksik iyot izotopları nükleer görüntülemede daha yaygın olarak kullanılırken , iyot-131 hipertiroidizm ve tiroid tümörlerinde sitolitik (hücre yok edici) etkileri nedeniyle kullanılır .
6-Tiroid hormon reseptör antagonistleri
TR antagonistleri olarak da adlandırılan bu ilaçlar, TR reseptörlerini (tiroid hormonu reseptörleri) bloke ederek tiroid hormonlarının etkisini engeller . Antagonist 1-850 ve türevlerinin, TR reseptörleri ile nükleer hormon reseptörü yardımcı düzenleyicisi (NRC) gibi koaktivatör proteinler arasındaki etkileşimi engelleyen koaktivatör etkileşim inhibitörleri olduğu bulunmuştur . Sonuç olarak, reseptörler koaktivatörleri toplayamaz, bu da hedef genlerin transkripsiyonunun durmasına neden olur ve böylece TR reseptörlerinin aktivasyonu engellenir. Bu da nihayetinde tiroid hormonlarının etkilerinin inhibisyonuna yol açar çünkü bunlar yalnızca inaktif TR reseptörlerine bağlanabilir ve bu reseptörler TR antagonistlerinin varlığında aktive edilemez. Antagonist 1-850’nin ayrıca sağlam GH4 hücrelerinde T3 [ a ] ‘nın TR’lere bağlanmasını engellediği bulunmuştur .
1-850 (ICG-001 prototipi) aslında bir β-katenin/CBP etkileşim inhibitörü olup; temel olarak Wnt/β-katenin sinyal yolunu baskılar.
