Billroth kordları (Cords of Billroth): Dalak kırmızı pulpasında (cords of Red pulp) sinüzoidlerin arasında bulunan retiküler doku, makrofajlar, eritrositler, trombositler ve plazma hücrelerinden zengin alanlardır.
Temel işlevler: Kanın filtrelenmesi (hasarlı/RBC’lerin tutulup yıkımı), makrofaj aracılı fagositoz, gerekli hâllerde ekstramedüller hematopoez ve kan deposu görevi.
Billroth kordlarıyla ilişkili başlıca patolojiler (kısa özet + mekanizma)
1. Konjestif splenomegali (portal hipertansiyon)
- Ne olur: Venöz kongestiyon → kırmızı pulpa/sinüzoidler ve kordlar dilate olur; kırmızı pulpa hakimiyeti.
- Klinik: Palpabl splenomegali, hipersplenizm riskine bağlı sitopeniler.
- Sınav notu: Dalakta “kırmızı pulpa genişlemesi” = konjestif/venöz dolgunluk.
2. Hemolitik anemiler (ör. herediter sferositoz, bazı kronik hemolitik durumlar)
- Ne olur: Hasarlı/şekil değişmiş RBC’lerin tutulması → kordlarda artmış fagositoz ve hiperplazi; splenomegali.
- Önem: Splenektomi bazı durumlarda tedavi edicidir (ör. hereditery sferositoz).
3. Ekstramedüller hematopoez (myelofibroz, kronik myeloid hastalıklar)
- Ne olur: Kemik iliği yetersiz ise dalakta kordlarda eritroid/myeloid prekürsörlerin yerleşmesi → kırmızı pulpa doruk yapar; kordlarda hematopoetik hücre kümeleri.
- Histoloji: Erişkin dalakta eritroid/megakaryositik odaklar görülür.
4. Enfeksiyonlar (Malarya, Kala-azar [Leishmania], bazı bakteriyel/viral infeksiyonlar)
- Ne olur: Parasite/organizmaya bağlı makrofaj hiperplazisi ve pigment/organizmaların kordlarda toplanması; splenomegali.
- Özellik: Pigment/infektif ajanlar makrofajlarda görülür (örn. malarya pigmenti).
5. Depo hastalıkları (Gaucher hastalığı vb.)
- Ne olur: Makrofajların glukoserebrozid depolaması → Gaucher hücreleri kırmızı pulpa/kordlarda birikir → dalak büyür (massive splenomegali).
- Histoloji: “Crinkled paper” sitoplazma; PAS + olabilir.
6. Kırmızı pulpa ağırlıklı lenfoproliferatif/hematolojik hastalıklar
- Hairy cell leukemia (HCL): Tipik olarak kırmızı pulpa infiltrasyonu → kordların yaygın tutulması, massiv splenomegali, pancytopeni.
- İHC/marker: TRAP(+), CD11c, CD25, CD103 pozitif.
- Diğer myeloid infiltrasyonlar / splenic marginal zone dışı lezyonlar da kordlarda artışa yol açabilir.
7. Vasküler/benign neoplaziler (littoral cell angioma vb.)
- Ne olur: Sinüs-endotel kaynaklı tümörler sinüzoid/cord çevresini bozar; kırmızı pulpa mimarisini değiştirir.
- İHC örneği: Littoral cell angioma — CD31+, CD68+ kombinasyonu görülebilir.
8. Hipersplenizm sekelleri (genel)
- Kordlarda hiperaktivite → artmış eritrosit/trombosit yıkımı → periferal sitopeniler.
Hızlı karşılaştırmalı tablo (kısa)
| Patoloji | Kord/Red pulp etkisi | Klinik/özellik |
|---|---|---|
| Portal hipertansiyon (konjestif) | Kord genişlemesi / kırmızı pulpa engorgement | Splenomegali, hipersplenizm |
| Hemolitik anemiler | Kordlarda fagositoz↑, hiperplazi | Anemi, splenektomi bazen tedavi |
| Myelofibroz / EMH | Kordlarda hematopoetik hücre kümeleri | Massif splenomegali, extramedüller hematopoez |
| Malarya / Leishmania | Pigment/organizmalar makrofajlarda (kord) | Ateş, splenomegali |
| Gaucher | Makrofaj depo hücreleri kordlarda birikir | Massif splenomegali, sitopeni |
| Hairy cell leukemia | Kırmızı pulpa yoğun infiltrasyonu (kord hakim) | Pancytopeni, TRAP+ |
| Littoral cell angioma | Sinüsiodal/kord mimari bozukluğu | Splenik nodüler lezyonlar |
Sınav/klinik ipuçları
- “Kırmızı pulpa genişlemesi” deyince ilk akla gelen: konjestif splenomegali (portal HT) ve kırmızı pulpa infiltratif hastalıklar (HCL, EMH, depo hastalıkları) olmalıdır.
- “Beyaz pulpa genişlemesi” ise lenfoid/leukemik süreçleri işaret eder (CLL, lenfoma). Bu iki kavramı karıştırma.
- Hairy cell leukemia sorularında “massive splenomegaly with red pulp infiltration and pancytopenia” ifadesi çok tipiktir.
- Gaucher’da palpabl splenomegali + kemiğe yayılan ağrı/kemik lezyonları ve makrofaj özellikleri sınavda sık sorulur.