- Farnesoid X reseptörü (FXR)
- Doğal ligand: Safra asitleri (özellikle kenodeoksikolik asit)
- Görevi: Safra asidi sentezi, kolesterol metabolizması ve karaciğer-yağ dokusu dengesi
- Karaciğer X reseptörü (LXR)
- Doğal ligand: 22-hidroksikolesterol
- Görevi: Kolesterol homeostazı, lipogenez
- Aril hidrokarbon reseptörü (AHR)
- Agonist: Omeprazol (klinikte önemli bir örnek)
- Görevi: Ksenobiyotik metabolizması, bazı ilaç metabolizması
- Constitutive androstane reseptör (CAR)
- Agonist: Fenobarbital
- Görevi: Karaciğerde ilaç metabolizması, CYP enzimlerinin indüksiyonu
- Pregnan X reseptörü (PXR)
- Agonist: Rifampin
- Görevi: CYP3A4 başta olmak üzere ilaç metabolizmasını indükler (ilaç-ilaç etkileşimleri açısından kritik)
- Retinoik asid reseptörü (RAR)
- Agonist: All-trans retinoik asit
- Görevi: Hücre farklılaşması, gelişim
- Retinoid X reseptörü (RXR)
- Agonist: 9-cis retinoik asit
- Görevi: Çeşitli heterodimer reseptörlerle (PPAR, LXR, FXR vb.) ortak çalışır
- Peroksizom proliferatör-aktive edici reseptörler (PPAR α, γ)
- Agonistler: Fibratlar (α için), Glitazonlar (γ için)
- Görevi: Lipid ve glukoz metabolizması, diyabet ve hiperlipidemi tedavisinde hedef reseptörler
Bu tablo klinik pratikte şunları akılda tutmak için çok değerli:
- PXR (Rifampin) ve CAR (Fenobarbital) → CYP enzimlerini güçlü indükleyerek ilaç etkileşimlerine yol açar.
- PPARγ (Glitazonlar) → Tip 2 diyabet tedavisinde insülin duyarlılığını artırır.
- FXR ve LXR → Kolesterol ve safra asidi metabolizmasının “sensörleri”.