| Özellik | Baz-Kesim Tamiri (BER) | Yanlış Eşleşme Tamiri (MMR) |
|---|---|---|
| Hedef Hatalar | Küçük baz değişiklikleri: – Sitozin deaminasyonu (Urasil oluşumu) – Adenin deaminasyonu (Hipoksantin) – Oksidatif/metilasyon hasarları | Replikasyon hataları: – Yanlış baz eşleşmeleri (G–T, A–C vb.) – Replikasyon sırasında küçük ins/del hataları |
| Başlatıcı Enzim(ler) | DNA glikozilaz (yanlış bazı tanır ve çıkarır) | MutS homologları (MSH2, MSH6) yanlış eşleşmeyi tanır |
| Ara Ürün | AP (apürinik/apirimidinik) bölge oluşur | Hatalı bölge işaretlenir, kesilerek çıkarılır |
| Diğer Proteinler | AP endonükleaz, DNA polimeraz β, DNA ligaz | MutL (MLH1, PMS2) kompleksi, ekzonükleaz, DNA polimeraz δ/ε, DNA ligaz |
| Yeni/Kalıp Zincir Ayrımı | Gerek yok (sabit hasar mevcut) | Kalıp zincir metillenmiş, yeni zincir henüz metillenmemiş (özellikle bakterilerde). İnsanlarda PCNA ile replikasyon zinciri ayrılır |
| Sonuç | Yanlış baz çıkarılır → doğru baz eklenir → zincir onarılır | Yanlış eşleşme çıkarılır → kalıp zincire uygun nükleotid eklenir |
| Klinik Önemi | BER defekti → Mutasyon birikimi, kansere yatkınlık | MMR defekti → Mikrosatellit instabilitesi → Lynch sendromu (HNPCC), kolorektal ve endometriyal kanser riski |
🔑 Kısacası:
- BER: Küçük kimyasal baz hasarlarını temizler.
- MMR: DNA polimerazın yaptığı yanlış eşleşmeleri düzeltir.