Rh (D+) fetus / yenidoğan ve Rh (D− anne) durumunda; Anne, fetal eritrositlerle karşılaşır. Anti-D IgG antikor üretir. Bu antikorlar plasentadan geçer ve Fetal eritrositleri yıkar. Sonuçta hemoliz oluşur.
Tedavisinde RhoGAM verilir.
İlk gebelikte Sensitizasyon geç olur. İkinci gebelikte risk artar
Komplikasyonlar
1-Fetal sonuçlar; Anemi, Sarılık (bilirubin ↑), Hepatosplenomegali, Hidrops fetalis (ağır form) ve Kalp yetmezliği
2-Doğum sonrası; Kernikterus riski ve Fototerapi / exchange transfusion gerekebilir
Tedavi ve profilakside En önemli ajan Rho(D) immune globulin dir.ir.
Ne yapar?; Anneye verilir, Fetal RBC’leri bağlar ve Anne immün yanıt oluşturamaz
Ne zaman verilir? 28.gebelik haftası, Doğum sonrası (72 saat içinde) ve Düşük / amniyosentez sonrasında
Patogenez
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| 1.Aşama: Anne Rh (–), fetüs Rh (+) | Genellikle Rh(–) annenin Rh(+) baba ile gebeliğinden olur. |
| 2.Aşama: İlk doğumda fetüse zarar olmaz | Çünkü annenin anti-D antikor üretmesi genellikle ilk doğumdan sonra olur. |
| 3.Aşama: Sensitizasyon (immünizasyon) | Doğumda (veya abortus, travma, amniyosentez) fetüsün Rh(+) eritrositleri anne dolaşımına geçer → Anne IgG tipi anti-D antikoru üretir. |
| 4.Aşama: Sonraki gebelikte anti-D IgG plasentayı geçer | Rh(+) fetüsün eritrositlerine saldırır → hemoliz gelişir. |
Klinik ve Laboratuvar Bulgular
| Bulgular | Açıklama |
|---|---|
| Fetal anemi | Hemolize bağlı |
| İkteröz (sarılık) | Bilirubin artışı ile doğumdan sonra ortaya çıkar (karaciğer olgunlaştıkça) |
| Hidrops fetalis | Ağır formlarda: anemi + hipoalbüminemi → ödem, asit, plevral/perikardiyal efüzyon |
| Kernikterus | Yüksek indirekt bilirubin → beyinde bazal ganglion birikimi |
| Pozitif direkt Coombs testi | Yenidoğanda IgG’ye bağlı hemolitik aneminin kanıtı |
Tanı Yöntemleri
| Dönem | Tanı Aracı |
|---|---|
| Gebelikte tarama | Annenin kan grubu ve Rh durumu, indirekt Coombs testi (anti-D antikoru var mı?) |
| İndirekt Coombs testi (+) | Anne kanında antikor varsa fetüs risk altındadır. |
| Orta-severe olgularda | Anne kanından MCA Doppler USG ile fetal anemi şüphesi (PSV ↑) |
| Doğum sonrası | Direkt Coombs testi (yenidoğan kanında), Hb, bilirubin düzeyleri |
Tedavi ve Yönetim
Gebelikte: İzlem: Rh(–) annenin anti-D antikoru yoksa → 28. haftada profilaktik anti-D immünglobulin verilir.
Fetal anemi varsa: Fetal kan örneklemesi + intrauterin kan transfüzyonu (PUBS ile)
Doğum Sonrası:
| Durum | Müdahale |
|---|---|
| Hafif | Fototerapi (hiperbilirubinemiyi azaltmak için) |
| Orta | IVIG tedavisi |
| Ağır | Exchange transfusion (kan değişimi) – kernikterus riski varsa |
Korunma – Anti-D İmmünglobulin Profilaksisi
| Ne zaman verilir? | Doz ve amaç |
|---|---|
| 28. gebelik haftasında | 300 µg IM |
| Doğumdan sonraki 72 saat içinde (bebek Rh+) | Annenin immün yanıt vermesini engellemek |
| Ayrıca: dış gebelik, amniyosentez, plasental abrupsiyon, düşük vb. durumlarda da verilir |
Anti-D immünglobulin sadece sensitizasyon olmamış annelere verilir (indirekt Coombs negatif olmalı).
Püf Noktalar
| Soru Tipi | Cevap |
|---|---|
| Rh(–) anne, Rh(+) bebek → ikinci gebelikte riskli mi? | Evet, anti-D antikoru oluşmuş olabilir. |
| Tanı testi? | Anne için indirekt Coombs, bebek için direkt Coombs |
| Tedavi? | Fototerapi, IVIG, exchange transfusion |
| Koruma? | 28. hafta ve doğum sonrası anti-D immünoglobulin |
