FAST USG’nin Temel Amacı:
Travma sonrası intraperitoneal, perikardiyal veya plevral boşlukta serbest sıvı (kan) varlığını hızlıca tespit etmektir. Özellikle hemodinamik olarak stabil olmayan hastalarda karar verme sürecini hızlandırır.
FAST USG’nin Değerlendirdiği Bölgeler (4 klasik pencere):
| Pencere | Anatomik Alan | Amaç |
| 1. Subkostal | Perikard (kalbin altı) | Perikardiyal efüzyon (kalp tamponadı) saptamak |
| 2. Sağ üst kadran | Morison poşu (karaciğer-sağ böbrek arası) | Hepatorenal boşlukta serbest sıvı |
| 3. Sol üst kadran | Dalak ve sol böbrek arası | Splenorenal boşlukta sıvı |
| 4. Pelvik alan | Mesane çevresi (Douglas poşu / retrovezikal alan) | Pelvik serbest sıvı |
eFAST (Extended FAST):
eFAST, FAST protokolünün genişletilmiş şeklidir ve toraks da değerlendirilir:
| Alan | Amaç |
| Plevral boşluk | Hemotoraks var mı? |
| Akciğerler | Pnömotoraks var mı? (kaybolmuş “sliding sign”) |
Klinik Senaryo Örneği:
- 22 yaşında motosiklet kazası geçiren hasta acile başvurur.
- Bilinci açık, tansiyonu düşük, karın hassasiyeti var.
- Hızlı FAST USG yapılır:
- Morison poşunda sıvı saptanır → intraperitoneal kanama lehine.
- Acil laparotomi kararı verilir.
FAST USG’nin Avantajları:
- Yatak başında yapılabilir
- Radyasyon içermez
- Tekrarlanabilir
- Acil kararlarda zaman kazandırır
FAST Sınırlamaları:
- İntraabdominal yaralanma varsa ama henüz kanama başlamamışsa, normal çıkabilir
- Obez hastalarda görüntü kalitesi düşebilir
- Kullanıcıya bağımlıdır
- Serbest sıvının doğasını (kan/irin/idrar) ayırt edemez
FAST USG (Focused Assessment with Sonography for Trauma), travma hastaları için geliştirilmiş, özellikle iç kanama (hemoperitoneum) tespiti amacıyla kullanılan hızlı ve noninvaziv bir ultrasonografi protokolüdür.
Bu protokolün temel özellikleri şunlardır:
- Hızlılık: Genellikle birkaç dakika içinde tamamlanabilir. Acil servis ortamında, cerrahi kararın hızlı bir şekilde verilmesine yardımcı olur.
- Noninvazivlik: Vücuda herhangi bir kesi veya iğne batırılması gerektirmez, hasta için konforludur.
- Taşınabilirlik: Yatak başında, hastayı başka bir görüntüleme odasına taşımadan uygulanabilir.
- Odaklanma: Karın boşluğundaki belirli anatomik bölgelerdeki serbest sıvıyı (genellikle kanı) saptamaya odaklanır. Bu bölgeler:
- Perihepatik alan: Karaciğer etrafı.
- Perisplenik alan: Dalak etrafı.
- Pelvis: Mesane etrafı.
- Perikardial alan: Kalp etrafı (bu alanda serbest sıvı, kalbi saran zar içinde kan birikmesi olan hemoperikardiyum’u gösterir).
FAST USG, özellikle künt karın travması geçiren stabil olmayan hastalarda, acil cerrahi ihtiyacını belirlemede hayati bir rol oynar. Pozitif bir FAST bulgusu (yani karın içinde kan görülmesi), genellikle hastanın hemen ameliyathaneye alınmasını gerektiren bir durumun göstergesidir.