Abzym (veya abzyme, yani antikor-enzim birleşimi), enzimatik aktiviteye sahip antikorlardır. Kısaca, katalitik antikorlar olarak da adlandırılırlar. Bunlar doğal antikorlardan farklı olarak, antijen tanımanın yanında kimyasal reaksiyonları katalizleme yeteneğine de sahiptir.

Abzim

ÖzellikAçıklama
TanımEnzim benzeri katalitik aktiviteye sahip antikor
KökeniGenellikle yapay olarak tasarlanır; bazıları otoimmün hastalıklarda doğal olarak da oluşur
İşleviSubstratları parçalayan ya da dönüştüren, özgül bağlanmanın yanında kimyasal reaksiyon gerçekleştiren antikor
ÖzgüllükHem substrata (antijen gibi) özgü bağlanır, hem de belirli bir kimyasal dönüşümü katalizler
Katalitik özellikGenellikle esteraz, proteaz, redoks enzimleri gibi etki gösterebilir

Klinik ve Araştırma Alanındaki Önemi

AlanKullanım Potansiyeli
HIV araştırmalarıTat proteini, gp120 gibi viral proteinleri yıkmak için abzimler tasarlanmıştır
Otoimmün hastalıklarÖzellikle SLE, MS gibi hastalarda doğal abzimler gözlenmiştir; bu antikorlar DNA ya da proteinleri parçalayabilir
Kanser tedavisiBelirli yüzey proteinlerine karşı hedeflenmiş abzimler geliştirilebilir
İlaç geliştirmeİlaç metabolizması veya ilaç hedeflerini modifiye etmek için
BiyoteknolojiSpesifik ve hassas biyokatalizör olarak

Örnek: HIV’e karşı geliştirilen Abzimler

  • HIV’in Tat ve gp120 proteinlerine karşı geliştirilmiş bazı abzimler:
    • Tat proteini transkripsiyonu düzenlediğinden, onu yıkıma uğratan abzimlerle viral replikasyon baskılanabilir.
    • Gp120 bağlayıcı abzimler virüsün CD4 hücresine girişini bozabilir.

Notlar:

  • Doğada çok yaygın değildir. Genellikle yapay mutasyonlarla veya seçilimle elde edilir.
  • Etkinliği ve stabilitesi klasik enzimlere göre genellikle daha düşüktür; bu yüzden araştırma aşamasında sınırlamalar vardır.
  • Ancak antikorun yüksek özgüllüğü ve in vivo hedefleme potansiyeli nedeniyle terapötik kullanımı açısından umut vericidir.