Ektoparazitler

İnsanlarda dermatolojik hastalık oluşturan artropodlar

NoArtropod / parazitBilimsel adı / taksonuOluşturduğu hastalık veya tabloAyırt edici özellik
1Baş bitiPediculus humanus capitisPedikülozis kapitisSaçlı deride kaşıntı; sirke ve erişkin bitler özellikle ense ve kulak arkasında görülür.
2Vücut bitiPediculus humanus humanus (P. h. corporis)Pedikülozis korporisGiysilerin dikişlerinde yaşar; gövdede kaşıntılı papüller ve ekskoriasyon oluşturur. Salgın tifüs, siper ateşi ve bit kaynaklı dönek ateş için vektör olabilir.
3Kasık/yengeç bitiPthirus pubisFtiriyazis (pedikülozis pubis)Başlıca pubik kılları tutar; kirpik tutulumu “ftiriyazis palpebrarum” olarak adlandırılır.
4İnsan bot sineği larvasıDermatobia hominisFuronküler miyazisDeride solunum deliği bulunan, ağrılı ve hareket hissi oluşturabilen furonkül benzeri nodül yapar.
5PirelerSiphonaptera takımıPire ısırığı reaksiyonu, papüler ürtikerGenellikle ayak bilekleri ve alt ekstremitelerde kümelenmiş, kaşıntılı papüller oluşturur.
6Chigoe/kum piresiTunga penetransTungiazisGebe dişi pire deriye gömülür; özellikle ayak parmaklarında ortası siyah noktalı nodül meydana getirir.
7SivrisineklerCulicidae ailesiSivrisinek ısırığı reaksiyonu, papüler ürtikerKaşıntılı eritemli papül veya kabarıklık; aşırı reaksiyon “Skeeter sendromu” şeklinde olabilir.
8TahtakurusuCimex lectulariusCimicosis; papüler ürtikerAçıkta kalan bölgelerde çizgisel veya kümeli kaşıntılı papüller oluşturabilir.
9KenelerIxodoidea üst ailesiKene ısırığı reaksiyonuLokal eritem, papül veya nodül oluşturabilir; ayrıca çeşitli enfeksiyonların vektörüdür. “Papüler ürtiker” kene ısırığının zorunlu veya özgül karşılığı değildir.
10Hasat akarları/kırmızı akar larvalarıTrombiculidae ailesiTrombidiyazis (trombikülozis; chigger dermatiti)Larvalar kıvrım ve giysi basısı bölgelerinde yoğun kaşıntılı papüller oluşturur.
11Uyuz akarıSarcoptes scabiei var. hominisSkabiyes (uyuz)Gece artan kaşıntı ve parmak aralarında tipik tüneller; genital, periumblikal ve fleksör bölgeler tutulabilir.
12Kırmızı tavuk akarıDermanyssus gallinaeGamasoidozis; kuş akarı dermatitiGeceleri kan emer, konak dışında yaşayabilir; kümes veya kuş yuvası teması önemlidir.
13Tropikal kümes hayvanı akarıOrnithonyssus bursaGamasoidozis; kuş akarı dermatitiKuşlarla ilişkili, yoğun kaşıntılı papüler dermatit oluşturur.
14Kuzey kümes hayvanı akarıOrnithonyssus sylviarumGamasoidozis; kuş akarı dermatitiEsas olarak kuş üzerinde yaşar; insanı geçici olarak ısırabilir.
15Tropikal sıçan akarıOrnithonyssus bacotiKemirgen akarı dermatitiFare ve sıçanlarla ilişkilidir; gövde ve ekstremitelerde kaşıntılı papüller yapar.
16Dikenli sıçan akarıLaelaps echidninaKemirgen akarı dermatitiSıçan parazitidir; insanlarda geçici papüler dermatite yol açabilir.
17Ev faresi akarıLiponyssoides sanguineusKemirgen akarı dermatitiEv faresiyle ilişkilidir; riketsiyal çiçek hastalığının etkeni Rickettsia akari için vektör olabilir.
18Demodex akarlarıD. folliculorum, D. brevisDemodikozis; rosacea ile ilişkiPilosebase ünitede yaşar. Özellikle papülopüstüler rosacea, blefarit ve demodikozisle ilişkilidir; akne vulgarisin doğrudan nedeni kabul edilmez.

Temel sınıflandırma

GrupÖrneklerTemel etki
Kalıcı ektoparazitlerBitler, Sarcoptes, DemodexKonak üzerinde yaşama veya çoğalma
Geçici kan emicilerSivrisinek, pire, tahtakurusu, keneIsırık reaksiyonu, papüler dermatit ve bazen hastalık bulaştırma
Deriye giren artropodlarTunga penetrans, Dermatobia hominis larvasıTungiazis veya miyazis
Kuş ve kemirgen akarlarıDermanyssus, Ornithonyssus, Laelaps, LiponyssoidesGeçici istilaya bağlı yoğun kaşıntılı papüler dermatit

Önemli düzeltme: Demodex, akne vulgarisin kanıtlanmış temel etkeni değildir. En güçlü ilişkisi rosacea, demodikozis ve blefarit iledir.

  1. Baş biti ( Pediculus humanus capitis ) pediküloza neden olur
  2. Vücut biti ( Pediculus humanus humanus ): pediküloza neden olur
  3. Yengeç biti ( Pthirus pubis): fitriyazis hastalığına neden olur
  4. İnsan bot sineği kurtçuğu ( Dermatobia hominis ): miyazise neden olur
  5. Pire (Siphonaptera): papüler ürtikere neden olur
  6. Chigoe pire ( Tunga penetrans ): tungiasise neden olur
  7. Sivrisinek (Culicidae): papüler ürtikere neden olur
  8. Tahtakurusu ( Cimex lectularius ): Papüler ürtikere neden olur
  9. Kene ( Ixodoidea ): papüler ürtikere neden olur
  10. Kırmızı akarlar (Trombiculidae): trombiküloza neden olur
  11. Uyuz akarı ( Sarcoptes scabiei) : uyuza neden olur
  12. Kırmızı akar ( Dermanyssus gallinae ): gamasoidoza neden olur
  13. Tropikal kümes hayvanı akarı ( Ornithonyssus bursa ): Gamasoidozise neden olur
  14. Kuzey kümes hayvanı akarı ( Ornithonyssus sylviarum ): Gamasoidozise neden olur
  15. Tropikal sıçan akarı ( Ornithonyssus bacoti ): kemirgen akarı dermatitine neden olur
  16. Dikenli sıçan akarı ( Laelaps echidnina ): kemirgen akarı dermatitine neden olur
  17. Ev faresi akarı ( Liponyssoides sanguineus ): kemirgen akarı dermatitine neden olur
  18. Demodex akarı : Akne vulgaris ve rosacea ile ilişkilidir