29 yaşında erkek hasta, 3 aydır sol uylukta yavaş büyüyen, zaman zaman yer değiştirdiğini hissettiği, ağrılı bir şişlik nedeniyle başvuruyor. Kendisinin Tayland’da bir gezide geleneksel tıpta göz çevresine çiğ yılan eti lapası uygulandığını ifade ediyor. Fizik muayenede mobil subkutan bir nodül palpe ediliyor. Eozinofili mevcuttur
Bu hastanın en olası tanısı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Cysticercosis
B) Sparganoz
C) Ekinokokkoz
D) Toksokaroz
E) Koenüroz
Sparganoz
Etken: Sparganoz, Spirometra cinsi tenyanın plerocercoid larvaları tarafından meydana gelen bir enfeksiyondur. Bu larvalar, genellikle ara konakçılarda (örn. kurbağa, yılan, domuz) bulunur.
Bulaşma Yolları: İnsanlara bulaşma çeşitli yollarla gerçekleşebilir:
Kirli Su İçme: Enfekte kopepodların (suda yaşayan küçük kabukluların) bulunduğu suyu içmek.
Çiğ veya Az Pişmiş Enfekte Et Tüketimi: Larvalarla enfekte olmuş çiğ veya az pişmiş ara konakçı hayvanların (özellikle domuz veya yılan) etini yemek.
Topikal Uygulamalar: Geleneksel tıpta bazen enfekte çiğ et lapalarının (özellikle yılan veya kurbağa eti) doğrudan cilt veya mukoza zarlarına (örn. göz çevresi) uygulanması.
Klinik Bulgular ve Komplikasyonlar: Plerocercoid larvaları, vücudun farklı bölgelerine yerleşerek çeşitli semptomlara yol açabilir:
- Deri Altı Dokular: En sık görülen belirti, deri altında ağrılı, yavaş büyüyen ve yer değiştirebilen bir nodüldür.
- Göz Çevresi (Oküler Sparganoz): Göz çevresindeki enfeksiyon ağrı, tahriş, ödem (şişlik) ve aşırı sulanmaya neden olabilir. Orbital dokular enfekte olduğunda, meydana gelen şişlik körlüğe yol açabilecek ciddi görme bozukluklarına neden olabilir.
- Bağırsak: Nadiren de olsa, enfekte bir bağırsak delinebilir.
- Beyin (Serebral Sparganoz): Beyin enfeksiyonu, granülomlara, hematomlara (kanama birikimi) ve apselere neden olabilir. Bu durum, baş ağrısı, nöbetler, nörolojik defisitler ve hatta hidrosefali gibi ciddi nörolojik semptomlara yol açabilir.
Klinik Bulgular:
| Yerleşim | Belirti |
|---|---|
| Deri altı | Ağrılı, hareketli subkutan nodül, büyüme yavaş |
| Oküler | Göz çevresinde ağrı, ödem, lakrimasyon, körlük riski |
| Serebral | Granülom, hematom, apse, nöbet, fokal nörolojik bulgular |
| Bağırsak | Perforasyon (nadir ama ciddi) |
Sparganozun tanısı genellikle kistlerin cerrahi olarak çıkarılması ve histopatolojik incelemesi ile konulur. Tedavide esas olarak cerrahi çıkarım ön plandadır. Önlenmesi, enfekte su ve çiğ et tüketiminden kaçınmayı, ayrıca geleneksel topikal uygulamalardan uzak durmayı içerir.
Sparganosis , S. mansoni , S. ranarum , S. mansonoides ve S. erinacei dahil olmak üzere Spirometra cinsinin plerocercoid larvalarının neden olduğu parazitik bir enfeksiyondur . İlk olarak 1882’de Patrick Manson tarafından tanımlanmıştır ve ilk insan vakası 1908’de Florida’dan Charles Wardell Stiles tarafından bildirilmiştir.
Enfeksiyon, kirli suyun yutulması, kurbağa veya yılan gibi ikinci bir ara konakçının yutulması veya ikinci bir ara konakçı ile açık bir yara veya mukoza zarı arasındaki temas yoluyla bulaşır .
İnsanlar yaşam döngüsünde tesadüfi konakçılardır, köpekler, kediler ve diğer memeliler ise kesin konakçılardır. Kopepodlar (tatlı su kabukluları) ilk ara konakçılardır ve çeşitli amfibiler ve sürüngenler ikinci ara konakçılardır.
Bir insan enfekte olduğunda, plerocercoid larvaları deri altı bir bölgeye göç eder ve burada tipik olarak ağrılı bir nodüle dönüşür.
Beyne göç serebral sparganoza, gözlere göç ise oküler sparganoza neden olur. Sparganoz, Doğu Asya’da en yaygındır, ancak dünya genelindeki ülkelerde vakalar tanımlanmıştır. 2003 yılına kadar literatürde toplamda yaklaşık 300 vaka tanımlanmıştır. Tanı genellikle sparganum larvası cerrahi olarak çıkarılana kadar konulmaz.
Prazikuantel tercih edilen ilaçtır, ancak etkinliği bilinmemektedir ve sparganumun cerrahi olarak çıkarılması genellikle en iyi tedavi yöntemidir. Halk sağlığı müdahaleleri, kırsal alanlarda hastalık hakkında eğitim ve lapa kullanımının caydırılmasının yanı sıra su ve diyet sanitasyonuna odaklanmalıdır