Oneiroid sendromu (OS), rüya benzeri bilinç bozukluklarıyla işaretlenen psikiyatrik bir durumdur. Canlı doğal halüsinasyonlar, katatonik semptomlar (stupordan ajitasyona kadar değişen), sanrılar ve kaleydoskopik psikopatolojik deneyimler ile karakterizedir. Terim, Eski Yunanca “ὄνειρος” (óneiros, “rüya” anlamına gelir) ve “εἶδος” (eîdos, “form” veya “benzerlik” anlamına gelir) kelimelerinden gelir ve “rüya benzeri” veya “hiri” (bazen “kabus benzeri” olarak tanımlanır) anlamına gelir.

Oneiroid Sendromu (OS) oldukça nadir görülen ve genellikle şizofreni veya diğer psikotik bozukluklarla ilişkili olan bir bilinç bozukluğu sendromudur. Adını, Eski Yunanca’da “rüya” anlamına gelen “óneiros” ve “biçim” ya da “görünüş” anlamına gelen “eîdos” kelimelerinden alır. Bu da sendromun temel özelliği olan rüya benzeri bilinç durumunu yansıtır.

Oneiroid Sendromu’nun Temel Özellikleri:

ÖzellikAçıklama
Bilinç bozukluğuRüya benzeri, gerçek dışı algı
HalüsinasyonlarÖzellikle görsel, canlı, sahne tarzında
SanrılarGenellikle dramatik ve fantastik içerikte
Katatonik belirtilerStupor (donakalma) veya ajitasyon şeklinde olabilir
Zaman-mekan algısı bozulurHasta gerçek zamanı, mekanı ve kendini ayırt edemez
Kaleidoskopik psikozDuygular ve algılar hızla ve kaotik biçimde değişir
Genellikle şizofrenideÖzellikle katatonik şizofreni alt tipinde görülür

Klinik Görünüm:

  • Hasta, sanki bir rüyadaymış gibi karmaşık sahneler yaşar, içinde roller üstlenir.
  • Bu deneyimler hem içsel hem de dışsal olabilir: hasta hem halüsinasyon görür hem de bu sahnelerde aktif bir “karakter” olarak yer alır.
  • Gerçeklik ile rüya içeriği tamamen iç içe geçmiştir.
  • Bilinç bozukluğu vardır ama deliryumdan farkı, hasta sonrasında bu deneyimlerin bazılarını parçalı da olsa hatırlayabilir.

Ayırıcı Tanı:

OS ile Karıştırılabilecek DurumlarAyırıcı Özellik
DeliryumGenellikle organik, dikkat bozukluğu ön plandadır
Histerik füg/dissosiyatif durumlarGenellikle sanrı ve halüsinasyonlar daha yüzeysel
Epileptik aura/postiktal durumEEG değişiklikleri olur, genellikle kısa süreli
Uyuşturucu/zehirlenme durumuMadde öyküsü vardır, geçici ve fluktuan durumdur

Tedavi:

  • Antipsikotikler (şizofreni tabanlıysa)
  • Benzodiazepinler veya EKT, özellikle katatonik belirtiler belirginse
  • Yoğun psikiyatrik gözlem ve destek gerekir

Prognoz:

  • Altta yatan bozukluğa göre değişir
  • Bazı hastalarda tamamen düzelebilirken, bazıları tekrarlayıcı epizodlarla gidebilir

Hatırlanması gereken:

Oneiroid Sendromu = Rüya içinde rüya + psikotik + katatonik tablo

Hastalar çoğunlukla dış dünyadan kopmuş, yoğun içsel bir sinematik dünya içinde yaşıyor gibidir.