1-HbA1c
2-Glikozillenmiş Albümin (Glikoalbümin): Kanda bol miktarda bulunan albümin proteininin glikozillenmiş formudur. Albüminin yarı ömrü daha kısa olduğu için (yaklaşık 2-3 hafta), glikoalbümin seviyeleri, HbA1c’den daha kısa süreli (son 2-3 haftalık) kan şekeri kontrolünü yansıtır. Özellikle böbrek yetmezliği olan veya hemoglobin varyantları bulunan hastalarda HbA1c’nin güvenilir olmadığı durumlarda alternatif bir gösterge olarak kullanılabilir.
3-Fruktozamin: Kandaki genel glikozillenmiş proteinlerin (esas olarak albümin) toplamını ifade eden bir terimdir. Fruktozamin testi de kısa süreli (2-3 haftalık) kan şekeri kontrolünü gösterir.
4-Glikozillenmiş Kollajen: Vücuttaki en bol proteinlerden biri olan kollajen de glikasyona uğrar. Kollajen, çok uzun ömürlü bir protein olduğu için, Amadori ürünleri ve özellikle AGE’ler, damar duvarları, kemikler ve cilt gibi kollajen açısından zengin dokularda zamanla birikir ve bu dokuların fonksiyonlarını bozarak yaşlanma ve diyabetik komplikasyonlarda rol oynar.
Amadori ürünleri, indirgen şekerlerin (özellikle glukoz) proteinlerin amino gruplarıyla yaptığı non-enzimatik glikasyon tepkimesinin erken ve geri dönüşümlü ürünleridir. Kimyasal olarak ketoamin yapısındadırlar. Bu ürünlerin bazıları klinikte ve biyokimyada iyi tanımlanmış ve tanısal olarak kullanılır.
Başlıca Amadori Ürünleri:
| Amadori Ürünü | Açıklama / Oluşumu | Klinik Önemi |
| HbA1c (glikozillenmiş hemoglobin) | Hemoglobin A’nın β-zincirindeki N-terminal valin ile glikoz tepkimesi sonucu oluşur | Diyabet tanı ve takibinde kullanılır |
| Fruktozamin | Serum albümininin glikoz ile reaksiyonu sonucu oluşur | HbA1c gibi, kısa dönem glikoz kontrolünü gösterir (2-3 hafta) |
| Glikozillenmiş kollajen | Kollajenin lizil grupları ile glikozun bağlanması | Damar sertliği, diyabetik komplikasyonlar |
| Glikozillenmiş kristalin (lens proteini) | Göz lensinde kristalin proteininin glikozla tepkimesi | Katarakt gelişimi ile ilişkili |
| Glikozillenmiş LDL (gliko-LDL) | LDL partiküllerinin glikozla reaksiyona girmesi | Ateroskleroz gelişiminde rol oynar |
Biyokimyasal Özellikler:
- Amadori ürünleri erken glikasyon ürünleridir.
- Oluşumları enzimatik değildir.
- Oluşmaları plazmadaki glukoz konsantrasyonuna ve maruz kalma süresine bağlıdır.
- Uzun vadede oksidatif stres altında AGEs (Advanced Glycation End Products) adı verilen zararlı bileşiklere dönüşebilirler.
Amadori Ürünlerinin Oluşum Şeması:
Glukoz + Protein (–NH2 grubu)
↓
Schiff bazı (kararsız)
↓ (Amadori rearrangement)
Amadori ürünü (stabil ketamin)
↓
AGEs (geri dönüşümsüz, zararlı ürünler)
————————————–
Aşağıdaki moleküllerden hangisi Amadori ürünler arasında yer almaz?
a-HbA1c
b-Fruktozamim
c-C-Peptid***
d-Lens proteini
e-gliko-LDL