Hücre Hasarı Mekanizmaları, hücrenin işlevini kaybetmesine, ölmesine ya da nekroz/apoptoz gibi sonuçlara yol açan patolojik süreçlerdir. Bu mekanizmalar genellikle aşağıdaki temel başlıklar altında toplanır:

1. ATP Deplesyonu (Enerji Kaybı)

  • Hücresel pompa sistemleri (örneğin Na⁺/K⁺ ATPaz) bozulur → iyon dengesizliği, hücre şişmesi
  • Protein sentezi durur
  • Anaerobik glikoliz artar → laktik asit birikimi, pH düşer

2. Mitokondriyal Hasar

  • Sitokrom C sızması → apoptoz başlar
  • ATP üretimi düşer
  • Serbest radikaller üretilir

3. Serbest Radikal (ROS) Oluşumu

  • Hücre zarları, proteinler ve DNA’yı okside eder
  • Lipid peroksidasyonu → zar geçirgenliği artar
  • DNA hasarı → mutasyon

4. Kalsiyum Girişinde Artış

  • Hücre içine fazla Ca²⁺ girişi:
    • Mitokondrial disfonksiyon
    • Fosfolipaz, proteaz, endonükleaz gibi yıkıcı enzimleri aktive eder
    • Apoptoz sinyallerini artırır

5. Hücre Zarının Bozulması

  • Plazma zarı, lizozomal zarlar ve organel zarlarında yıkım
  • Hücre içeriği dışarı sızar → inflamasyon
  • Lizozomal enzimler sitoplazmaya salınır → nekroz

6. DNA ve Protein Hasarı

  • DNA kırıkları → tamir edilemezse apoptoz
  • Protein misfolding → hücre strese girer, ER stresi oluşabilir

7. Oksidatif Stres

  • Antioksidan savunma sistemleri (glutatyon, süperoksit dismutaz vb.) yetersiz kalır
  • ROS (reaktif oksijen türleri) aşırı artar → hücre ölümünü hızlandırır