Goblet hücresi, kadeh hücresi veya kalisiform hücre (Latince “calyx” kelimesinden türemiştir, kadeh anlamına gelir) aynı hücre tipini tanımlayan farklı isimlerdir.
Bu hücreler, özellikle mukus salgılayan bezler olarak özelleşmiş, tek hücreli ekzokrin bezlerdir. Vücudun çeşitli bölgelerinde, özellikle de mukus salgılamanın önemli olduğu yerlerde bulunurlar:
- Solunum Yolu: Trakea, bronşlar ve bronşiyollerin büyük bir kısmının epitelinde bolca bulunurlar. Solunum yolu mukusu, solunan havadaki toz parçacıklarını, mikroorganizmaları ve diğer yabancı maddeleri yakalar ve siliyer hareketlerle dışarı atılmasına yardımcı olur.
- Sindirim Sistemi: İnce bağırsak ve kalın bağırsak epitelinde çok sayıda bulunurlar. Burada salgıladıkları mukus, bağırsak içeriğinin geçişini kolaylaştırır, bağırsak duvarını sindirim enzimlerinin ve asitlerin aşındırıcı etkilerinden korur ve mikroorganizmalara karşı bir bariyer oluşturur.
- Konjonktiva: Gözün ön yüzeyini ve göz kapaklarının içini kaplayan konjonktivada da bulunurlar. Gözyaşı filminin mukus tabakasını oluşturarak gözün nemli kalmasına ve kayganlaşmasına yardımcı olurlar.
Goblet Hücrelerinin Yapısı ve Fonksiyonu:
- Kadeh Şekli: Adlarını da aldıkları gibi, tipik olarak kadeh veya kase şeklindedirler. Dar bir tabanları ve genişlemiş, mukus dolu apikal (üst) kısımları vardır.
- Mukus Üretimi: Goblet hücreleri, esas olarak müsin (mucus oluşumunda ana glikoproteinler) adı verilen glikoproteinleri sentezler, depolar ve salgılarlar. Müsinler suya karışarak mukusu oluşturur.
- Salgılama: Müsin dolu veziküller hücrenin apikal kısmında birikir. Bir uyarı aldığında, bu veziküller ekzositoz yoluyla dışarı salınır ve yüzeyi kaplar.
Goblet hücreleri, epitel yüzeylerin korunması, nemlendirilmesi ve işlev görmesi için hayati öneme sahip olan mukusun üretim ve salgılanmasında temel bir rol oynarlar.