Bir organik asit bozukluğu olan glutarik asidüri tip 2 otozomal resesif geçişli, yavaş seyirli nörodejeneratif bir
metabolik hastalıktır. Multipl açil koenzim A dehidrogenaz eksikliği söz konusu olup elektron taşıyıcı flavoprotein (ETF) ve elektron taşıyıcı flavoprotein dehidrogenaz (ETF-DH) açil koenzim A dehidrogenazların eksikliğine neden olur. Neonatal başlangıçlı formda hastalar hipotoni, hipoglisemi ve metabolik asidoz ile; geç
başlangıçlı formda ise hipoglisemi ile beraber proksimal miyopati ve tekrarlayan kusma epizotları ile başvurabilir. Karakteristik olarak terli ayak kokusu saptanır
Multiple acyl-CoA dehydrogenase deficiency (MADD); Glutaric academia/aceduria type II olarak da bilinir.
Glutarik asidüri ilk kez 1980 yılında tanımlanmış olup idrar, plazma ve beyin omurilik sıvısında (BOS) glutarik asit atılımının arttığı, otozomal resesif geçişli, yavaş seyirli nörodejeneratif bir metabolik hastalıktır. Bir organik asit bozukluğu olan glutarik asidüri tip 2’de multipl açil koenzim A dehidrogenaz eksikliği söz konusu olup ETF ve ETF-DH açil koenzim A dehidrogenazların yetersizliğine neden olur. Sonuçta elektronların solunum zincirinin taşıyıcı molekülü olan koenzim Q’ya taşınmasında defekt ortaya çıkar. Yaşamın ilk yıllarında motor gelişim basamaklarında hafif gecikme, makrosefali, febril ve afebril nöbetler ile belirti verir. İkinci yılda ataksiye bağlı yürümede bozulma ve mental retardasyon dikkati çekebilir. Daha çok ellerde görülen hafif distoni, piramidal bulgular ve nöbet geçirme ilave klinik bulgularıdır.
Hayatın ilk yılında motor gelişim basamaklarında gecikme, bazen febril bazen de nöbetler, ikinci yılda belirginleşen mental retardasyon ve serumda artmış glutarik asit varlığı ile olgu glutarik asidüri tip 2 tanısı aldı. Olguda makrosefali ve ataksi yoktu. Glutarik asidüri tip 2’nin konjenital anomalilerin eşlik ettiği neonatal başlangıçlı form, konjenital anomalilerin eşlik etmediği neonatal başlangıçlı form ve geç başlangıçlı form olmak üzere 3 fenotipi vardır
Konjenital anomalilerin eşlik ettiği neonatal formda hastalar yaşamın ilk iki günü içinde başvururken, konjenital anomalilerin eşlik etmediği neonatal başlangıçlı formda ilk hafta içinde başvururlar. Eşlik eden konjenital anomaliler; fasiyal dismorfizim, bilateral polikistik ve displastik böbrek, kalp ve karaciğerin yağlı dejenerasyonu, fokal serebral mikrogiria, hipoplastik akciğerler, timik lenfoid atrofi ve genital anomalilerdir
Neonatal başlangıçlı form hipotoni, hipoglisemi ve hızla ölüme ilerleyebilen metabolik asidoz ile prezente olur. Sıklıkla prematurite ve düşük doğum ağırlığı gibi yenidoğanda enerji deprivasyonuna neden olan durumlarla birliktedir. Neonatal başlangıçlı formda hastaların büyük kısmında karaciğer, böbrek ve dalakta büyüme ve ekojenite artışı görülür. Çoğu hastada kardiyomegali saptanır
Prematürite ve düşük doğum ağırlığının varlığı, hipoglisemi ve yenidoğan döneminde sepsis nedeniyle hastanede yatması ve çok ağır metabolik ataklar ile seyretmiş olması olgumuzun glutarik asidüri tip 2’nin neonatal başlangıçlı formu olduğunu düşündürmektedir. Hastalığın geç dönemlerinde epileptik nöbetler ve piramidal bulgular ilave olabilir. Olgular, yenidoğan döneminde bulgu verebileceği gibi geç erişkinlik dönemine kadar asemptomatik olarak ta kalabilir
Hastalığın üçüncü fenotipik tipi olan geç başlangıçlı formda hastaların başvuru yaşı ve hastalığın seyri değişkendir. Hastalar yetişkindir ve sıklıkla hipoglisemi ile beraber proksimal myopati ve tekrarlayan kusma epizotları vardır
Geç başlangıçlı tip özellikle yağlı ya da proteinden zengin yemeklerden sonra intermittan hipoglisemi, kusma ve metabolik asidoz ile prezente olur
İzovalerik asitin birikimine bağlı olarak izovalerik asidüri ve glutarik asidüri tip 2 hastalarında bu olguda da olduğu gibi karakteristik terli ayak kokusu saptanır
Glutarik asidüride diğer organik asidemilerden farklı olarak akut metabolik dekompanzasyon ataklarının görülmemesi klinisyenleri yanıltabilir
Bu hastalığın karakteristik beyin görüntüleme bulguları; subkortikal beyaz cevher, bilateral simetrik bazal ganglion ve dentat nükleus tutulumu, lateral ventriküllerde genişleme, subepandimal kistler ve miyelinizasyonda gecikme ile birlikte serebellar atrofidir
Kesin tanı vücut sıvılarında artmış glutarik asit düzeyinin gösterilmesi ile konulur
Klinik özelikleri ve teşhisi hakkında önemli gelişmeler sağlanmış olmakla birlikte glutarik asidüride lökoensefalopatiye neden olan metabolik defekt ve patogenetik mekanizmalar halen aydınlatılamamış ve spesifik bir tedavi geliştirilememiştir. Tedavi yaklaşımları; fizik tedavi ve rehabilitasyon, düşük yağ ve protein içeren diyet, oral riboflavin ve karnitin desteği, epileptik nöbetlerin ilaçlarla kontrolü gibi destek tedavilerinden oluşmaktadır. Ciddi serebellar semptomların, hareket bozuklukları ve distoninin benserazid hidroklorür ve levadopa kombinasyonuna iyi cevap verdiğini gösteren yayınlar bulunmaktadır
Sonuç olarak; epilepsi tanısıyla takip edilmekte olan ve çoğu zaman status epileptikus nedeniyle yoğun bakım ünitesinde tedavi edilen hastalarda altta glutarik asidüri tip 2 gibi bir metabolik hastalığın yatabileceğini ve bu hastalığın tedavisi ile dramatik düzelme sağlanacağını belirtmek isteriz.