Genel Anatomik Sınıflama
| Yapı | Anatomik Yer | Embriyolojik/Fonksiyonel Grup |
|---|---|---|
| Nucleus caudatus | Telensefalon | Striatum |
| Putamen | Telensefalon | Striatum |
| Globus pallidus | Telensefalon | Pallidum |
| Nucleus accumbens | Telensefalon | Limbik striatum |
| Substantia nigra | Mezensefalon | Fonksiyonel bazal ganglion |
| Nucleus subthalamicus | Subtalamus | Fonksiyonel bazal ganglion |
Anatomik Birleşimler
| İsim | Oluşturan Yapılar |
|---|---|
| Neostriatum (Striatum) | Nucleus caudatus + Putamen |
| Lentiform Nükleus | Putamen + Globus pallidus |
| Corpus Striatum | Nucleus caudatus + Putamen + Globus pallidus |
| Ventral Striatum | Nucleus accumbens + ventral putamen |
| Pallidum | Globus pallidus internus + externus |
Ayrıntılı Anatomik Özellikler
| Yapı | Bölümleri | Komşuluklar |
|---|---|---|
| Nucleus caudatus | Baş, gövde, kuyruk | Lateral ventrikülü takip eder |
| Putamen | Tek parça | Capsula externa ile ayrılır |
| Globus pallidus | GPi + GPe | Putamenin medialinde |
| Nucleus subthalamicus | Lens şeklinde | Talamusun altında |
| Substantia nigra | Pars compacta + pars reticulata | Crus cerebri’nin arkasında |
Kesitsel Anatomi
Koronal Kesit
Lateral ventrikül
│
Nucleus caudatus
│
Capsula interna
│
Globus pallidus
│
Putamen
│
Capsula externa
│
Claustrum
│
Capsula extrema
│
İnsulaHorizontal Kesit
| Yapı | Görünüm |
|---|---|
| Nucleus caudatus | Medial |
| Capsula interna | Ortada |
| Lentiform nükleus | Lateral |
| Talamus | Posteromedial |
| Nucleus ruber | Görülmez |
Sınav Sorusu
Polus anterior ve posterior’dan geçen horizontal kesitte görülmeyen yapı: Nucleus ruber
Midsagittal Kesit
| Görülür | Görülmez |
|---|---|
| Corpus callosum | Capsula interna |
| Fornix | Putamen |
| III. ventrikül | Globus pallidus |
| Epifiz | Nucleus caudatus |
Klasik Soru
Fissura longitudinalis cerebri’den geçen kesitte görülmeyen: Capsula interna
Bazal Ganglion Devreleri
Direkt Yol
Hareketi artırır.
Korteks
↓ (+)
Striatum
↓ (-)
GPi
↓
Talamus
↑
KorteksSonuç: Hareket kolaylaşır.
İndirekt Yol
Hareketi baskılar.
Korteks
↓
Striatum
↓
GPe
↓
Subthalamik nükleus
↓
GPi
↓
TalamusSonuç: Hareket azalır.
Nörotransmitterler
| Yapı | Nörotransmitter |
|---|---|
| Striatum | GABA |
| Globus pallidus | GABA |
| Substantia nigra pars compacta | Dopamin |
| Subthalamik nükleus | Glutamat |
| Talamus | Glutamat |
Klinik Korelasyon Tablosu
| Hastalık | Lezyon |
|---|---|
| Parkinson Hastalığı | Substantia nigra pars compacta |
| Huntington Hastalığı | Nucleus caudatus atrofi |
| Hemiballismus | Nucleus subthalamicus |
| Wilson Hastalığı | Putamen ve globus pallidus |
| Tardif Diskinezi | Striatal dopamin reseptör değişiklikleri |
En Sık Sorulan Anatomi İncileri
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Striatumu oluşturan yapılar? | Caudatus + Putamen |
| Lentiform nükleus? | Putamen + Globus pallidus |
| Corpus striatum? | Caudatus + Putamen + Globus pallidus |
| Parkinson’da kaybolan nöronlar? | Substantia nigra pars compacta |
| Huntington’da atrofi? | Nucleus caudatus |
| Hemiballismus lezyonu? | Nucleus subthalamicus |
| Horizontal kesitte görülmeyen? | Nucleus ruber |
| Midsagittal kesitte görülmeyen? | Capsula interna |
| İç kapsülün lateralinde ne bulunur? | Lentiform nükleus |
| İç kapsülün medialinde ne bulunur? | Caudatus ve talamus |
Süper Ezber
STRİATUM= Caudatus + Putamen
LENTIFORM= Putamen + Pallidum
CORPUS STRIATUM= Caudatus + Putamen + PallidumBu üçlü ilişki bazal çekirdek anatomisinin en sık sorulan temel bilgisidir.
DIENCEPHALON – BEYİN HEMİSFERLERİ– BAZAL ÇEKİRDEKLER
• Hipertansiyon öyküsü olan yaşlı bir kadın senkop geçiriyor. İki saat baygın kalıyor. Sol tarafının iğne ile muayenesinde hiperestezi hissediyor ve ağrılı uyaranlara fazla reaksiyon veriyorsa lezyonun en muhtemel yeri – Sağ thalamus
• Görme duyusuna ait 3. nöronların yeri – Corpus geniculatum laterale (işitme duyusuna ait 3. nöronlar corpus geniculatum mediale‛dedir)
• Capsula interna‛nın medialindeki yapı– Thalamus
• Pineal bezin yeri– Epithalamus
• Hypothalamus‛un tokluk merkezi– Nucleus ventromedialis hypothalami
• Hypothalamus‛un açlık merkezi– Lateral hipotalamik alan
• Hypothalamus‛un önemli çekirdekleri– Nucleus suprachiasmaticus: Sirkadiyan ritimlerle ilgili
• Nucleus supraopticus: ADH sentezinden sorumlu
• Nucleus paraventricularis: Oksitosin sentezinden sorumlu. Aynı zamanda otonom nöronların en büyük kaynağı
• Nucleus arcuatus (infundibularis): Hipofizyotropik hormonların başlıca üretildiği çekirdek
• Formatio hippocampi‛de bulunan yapılar– Fornix, gyrus dentatus ve gyrus parahippocampalis
• Broca konuşma merkezinin yeri– Gyrus frontalis inferior‛un pars triangularis (45) ve pars opercularis‛i (44)
• Primer motor sahanın yeri– Lobus frontalis, gyrus precentralis (4 nolu Brodmann alanı)
• Kortekste somatik duyuların algılandığı alan– Lobus parietalis, gyrus postcentralis (3,1,2 nolu Brodmann alanı)
• Lobus occipitalis‛e ait sulcus calcarinus‛taki kortikal alan– Primer görme merkezi (17 noluBrodmann alanı)
• Pupilla ışık refleksi ile ilgili kommissural yol– Commissura posterior (koku yollarının çapraz yaptığı kommissural yol commissura anterior‛dur)
• Kortikal projeksiyon liflerini içeren yol– Capsula interna
• Capsula interna‛nın crus posterius‛unun pars sublentiformis‛inden geçen yol– Radiatio acustica (capsula interna‛nın crus posterius‛unun pars retrolentiformis‛inden geçen yol radiatio optica‛dır)
BAZAL ÇEKİRDEKLER
1-Nucleus caudatus, putamen, globus pallidus, nucleus subthalamicus, substantia nigra)
– (Neo)striatum – Nuc. caudatus + Putamen
– Nucleus lentiformis – Globus pallidus + Putamen
– Corpus striatum – Nuc. caudatus + Globus pallidus + Putamen
2-Beynin polus anterior ve polus posterior‛undan geçen bir horizontal kesitte görülmeyen yapı– Nucleus ruber
3-Fissura longitudinalis cerebri‛den geçen bir kesitte görülmeyen yapı– Capsula interna
