Glikogenez (Glikojenez, Glikojenesis)
Glukozdan glikojen sentezi demektir. Glikojen glukozun depolanmış şeklidir. Organizmanın enerji gereksinimi olmadığı zaman glikozdan polimer bir yapı olan glikojene sentezlenir ve bu molekül karaciğer ve kas dokusunda depolanır. Karaciğer de yaklaşık % 6, kas da ise dokunun %1 kadarı glikojen içerir. fazla glukoz bu iki organımız tarafından glikojene dönüştürülerek depolanır. Glikojen sentezi organizmanın tüm hücrelerinde gerçekleşebilmektedir. Karaciğer dolaşıma glikoz sağlamak, kas ise kasılma faaliyetlerine anlık enerji sağlamak için glikoz kullanmak üzere glikojen depolamada en aktif iki dokudur. Glikojenez enerji kullanarak glikozun polimerizasyonunu sağlayan bir biyosentezdir. Sentezin başlatılabilmesi için Glikojenin adı verilen bir proteine ihtiyaç vardır.
Glikojen glukoz monomerlerinin a-1,4 bagları ile birbirine ağlanmasındanmeydana gelir her 8-14 glukoz monomerinde bir a -1,6 dallanma noktası oluşur. Glikojen hücre içinde 10-40 nm büyüklüğünde granüller şeklindedir veher granül yaklaşık olarak 120,000 adet glukoz monomeri içerebilir. Bu granüller özellikle enerji kaynağı olarak glikojeni kullanabilendokularda yoğundur. Örneğin, kasların ağırlığının % 1-2 kadarı, karaciğerhücrelerinin ise ağırlığının % 10 kadarı glikojen olabilir. Bu granüller ayrıcaglikojen sentez ve yıkımını sağlayan enzimler de içerirler
Glikojenoliz (Glikojenolisiz)
Glikojenoliz glikojen yıkımı demektir. Son ürünü karaciğerde glukoz, kasdokusunda ise glukoz-6-fosfattır.
Glikojenin parçalanmasında enzim görev yapar:
1. Glikojen fosforilaz: Glikojen molekülüne fosfat ekleyerek glikozidik bağı kırar ve açığa glukoz-1-fosfat çıkar. Bu enzim dallanma bölgesinden en az 5 glukoz uzakta olan glukoz monomerlerini bu şekilde zincirden ayırır.
2. Transglikozilaz : Glikojendeki dallanmayı ortadan kaldıran enzimdir. Glikojen fosfolrilaza kıyasla daha çok glukoz monomeri açığa çıkarır.
3. Fosfoglukomutaz: bu enzim glukoz-1-fosfatı, glukoz-6-fosfata çevirir. glukoz-6-fosfat karbonhidrat metabolizmasında birçok yola girebilen merkezi bir moleküldür.
Glikojenoliz glikojenin parçalanarak glukoza dönüştürülmesi işlemi. açlığın ilk 24 saatinde en üst düzeyde gerçekleşir. Kanda glukoz azalması durumunda glukagon ve adrenalin gibi hormonların aktivitesiyle gerçekleşen olay.