Nöropsikiyatrik sistemik lupus eritematozus veya NPSLE, sistemik lupus eritematozusun nörolojik ve psikiyatrik belirtilerini ifade eder . SLE, bağışıklık sisteminin vücudun kendi hücrelerine ve dokularına saldırdığı bir hastalıktır. Vücudun çeşitli organlarını veya sistemlerini etkileyebilir. SLE’li kişilerin yarısından fazlasının nöropsikiyatrik tutulumu olduğu tahmin edilmektedir.

Amerikan Romatoloji Koleji (ACR), NPSLE’de görülen semptomu özetlemiştir. Bu sendromlar, merkezi ve periferik sinir sistemlerinin bozukluklarını kapsar:

1-Merkezi sinir sistemi

Aseptik menenjit

Beyin damar hastalığı

Demiyelinizan sendrom

Baş ağrısı

Hareket bozukluğu

Miyelopati

Nöbet bozuklukları

Akut konfüzyonel durum

Kaygı bozukluğu

Bilişsel işlev bozukluğu

Ruh hali bozukluğu

Psikoz

2-Periferik sinir sistemi

Akut inflamatuar demiyelinizan poliradikülonöropati

Otonomik bozukluk

Mononöropati (tek/çoklu)

Miyastenia gravis

Kranial nöropati

Pleksopati

Polinöropati

19 semptomun her biri, lupusla birlikte veya lupus olmadan ortaya çıkabilen tek başına tanılardır.

Vakaların çoğunluğu beyin ve omurilikten oluşan merkezi sinir sistemini (MSS) içerir.  En yaygın MSS sendromları baş ağrısı ve ruh hali bozukluklarıdır.

Nöropsikiyatrik lupus bazen “CNS lupusu” olarak anılsa da periferik sinir sistemini (PNS) de etkileyebilir. NPSLE’li kişilerin %10-15’inde PNS tutulumu vardır. Mononöropati ve polinöropati en yaygın PNS sendromlarıdır.

ACR sınıflandırmasının dışındaki bazı nörolojik sendromlar da NPSLE belirtileri olarak kabul edilebilir. Bunlar arasında nöromiyelitis optika , posterior geri dönüşümlü ensefalopati sendromu , küçük lif nöropatisi  ve Lambert-Eaton miyastenik sendromu bulunur .

Patogenez

Lupusun sinir sistemi belirtilerinin altında yatan birkaç olası mekanizma vardır. Belirli sendromlar vaskülopatik , otoantikor aracılı veya inflamatuar nitelikte olabilir.

NPSLE’li hastalarda merkezi sinir sistemini koruyan kan-beyin bariyerinin tehlikeye girdiğine dair kanıtlar vardır . Bunun sonucunda otoantikorlar MSS’ye sızabilir ve hasara neden olabilir.

Tanı

NPSLE tanısı için nöropsikiyatrik semptomların gerçekten SLE’den kaynaklanıp kaynaklanmadığı, ayrı bir komorbid durum oluşturup oluşturmadığı veya hastalık tedavisinin bir yan etkisi olup olmadığı belirlenmelidir . Ek olarak, nöropsikiyatrik semptomların başlangıcı lupus tanısından önce gerçekleşebilir. Tek tip tanı standartlarının olmaması nedeniyle, NPSLE ile ilgili istatistikler büyük ölçüde farklılık göstermektedir.

Tanıya yardımcı olan testler arasında MRI, elektrofizyolojik çalışmalar, psikiyatrik değerlendirme ve otoantikor testleri yer almaktadır

Tedavi

Nöropsikiyatrik lupusun yönetimi, lupusu olmayan hastalarda nöropsikiyatrik hastalığın yönetimine benzerdir. Tedavi, hastanın hastalığının altında yatan nedenlere bağlıdır ve immünosüpresanlar , antikoagülanlar ve semptomatik tedaviyi içerebilir.