P-selektin molekülleri aktif trombositlerin ve vasküler endotel hücrelerinin yüzeyinde bulunur ve orak hücre vazo-oklüzif krizleriyle ilişkilendirilmiştir.
1. Soru
19 yaşında erkek hasta, ani gelişen şiddetli kemik ağrısı ve dispne ile acile başvuruyor. Laboratuvarda Hb: 7.8 g/dL, retikülositoz, indirekt bilirubin yüksekliği saptanıyor. Periferik yaymada orak hücreler görülüyor. Hastaya başlanacak bir tedavinin HbF düzeyini artırarak klinik düzelme sağlaması beklenmektedir.
HbF’nin koruyucu etkisinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) HbS’nin oksijene afinitesini azaltması
B) β-globin zincir sentezini tamamen durdurması
C) Deoksijenize HbS polimerizasyonunu inhibe etmesi
D) Eritrosit membranındaki spektrin sentezini artırması
E) Heme sentezini inhibe etmesi
Cevap: C) Deoksijenize HbS polimerizasyonunu inhibe etmesi
Açıklama:
HbF (α2γ2), HbS polimerizasyonunu baskılar.
Bu nedenle:
- sickling ↓
- hemoliz ↓
- vaso-oklüzif kriz ↓
Hidroksiüre → HbF ↑ yapar.
2. Soru
Orak hücre hastalığında görülen renal papiller nekrozun gelişiminde aşağıdaki faktörlerden hangisi en kritik rol oynar?
A) Glomerüler bazal membran kalınlaşması
B) Medullanın hipertonik ve hipoksik ortamı
C) Renal arter aterosklerozu
D) İmmün kompleks birikimi
E) Renin baskılanması
Cevap: B) Medullanın hipertonik ve hipoksik ortamı
Açıklama:
Renal medulla:
- düşük O2
- düşük pH
- yüksek osmolalite
içerir → HbS polimerizasyonunu artırır.
Sonuç:
- vasa recta oklüzyonu
- papiller nekroz
- mikro/makrohematüri
- hipostenüri
3. Soru
28 yaşındaki orak hücre anemili hastada sık vaso-oklüzif krizler nedeniyle yeni bir biyolojik ajan başlanıyor. İlacın temel etkisi endotelde P-selektin inhibisyonu yaparak eritrosit-lökosit-endotel adezyonunu azaltmaktır.
Bu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?
A) Voxelotor
B) Crizanlizumab
C) Deferasiroks
D) Eculizumab
E) Luspatercept
Cevap: B) Crizanlizumab
Açıklama:
Crizanlizumab:
- anti–P-selektin monoklonal antikoru
- vaso-oklüzif kriz sıklığını azaltır
Voxelotor ise:
- Hb’nin O2 afinitesini artırır
- HbS polimerizasyonunu azaltır
4. Soru
Orak hücre anemisinde β-globin zincirindeki mutasyonla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) β zincirin 6. pozisyonunda valin yerine glutamat geçmiştir
B) α zincirin 6. pozisyonunda glutamat yerine valin geçmiştir
C) β zincirin 6. pozisyonunda glutamat yerine valin geçmiştir
D) β zincirin 26. pozisyonunda glutamat yerine lizin geçmiştir
E) γ zincirin 6. pozisyonunda glutamat yerine valin geçmiştir
Cevap: C) β zincirin 6. pozisyonunda glutamat yerine valin geçmiştir
Açıklama:
Klasik mutasyon:
β-globin 6. aminoasit:
Glu→Val
- Glutamat = polar
- Valin = hidrofobik
Bu hidrofobik etkileşim HbS polimerizasyonuna yol açar.
D seçeneği HbC hastalığıdır:
- Glu → Lys
5. Soru
Aşağıdaki klinik durumlardan hangisi orak hücre anemili hastada akut göğüs sendromunu en güçlü şekilde düşündürür?
A) İzole indirekt hiperbilirubinemi
B) Splenomegali ve trombositoz
C) Yeni pulmoner infiltrat + hipoksemi + göğüs ağrısı
D) Makrositer anemi ve nötropeni
E) Ağrısız hematüri ve hipertansiyon
Cevap: C) Yeni pulmoner infiltrat + hipoksemi + göğüs ağrısı
Açıklama:
Akut göğüs sendromu:
- ateş
- göğüs ağrısı
- hipoksemi
- yeni akciğer infiltratı
ile karakterizedir.
En önemli ölüm nedenlerinden biridir.
Patogenez:
- vaso-oklüzyon
- enfeksiyon
- yağ embolisi
tetikleyebilir.