NREM İLE İLİŞKİLİ PARASOMNİLER yada Uyanma Bozuklukları
1-Konfüzyonel Uyanıklıklar
2-Uykuda yürüme
3-Uyku Terörü
NREM ilişkili Parasomnilerin özelliği, derin-yavaş uyku esnasında görülmesi ve genellikle atakların uyku
başlangıcından sonraki ilk birkaç saat içinde ortaya çıkmasıdır.
NREM Parasomnileri Sıklıkla gecenin ilk yarısında NREM uykusunda meydana gelen eksternal stimuluslara yanıt alınamayan uyandıklarında da sorulara yanıt verilemeyen, konfüzyonun eşlik edebildiği dakikalar süren atak/ataklar sonrası kısa süreli uyanıklık periyodlarının olabildiği olguların ertesi sabah olan bitenleri hatırlamadığı stereotipik olmayan anormal hareket ve davranışların gözlendiği tablolardır.
KONFÜZYONEL UYANMALAR
Konfüzyonel uyanmalar genellikle uykunun ilk yarısında derin-yavaş uykudan uyanma sonrasında mental konfüzyon ya da konfüzyonel davranışlarla karakterizedir. Klinik olarak hareketlenme ve inleme ile başlar. Hastaların ataklar esnasında zaman mekân oryantasyonu bozuk ve konfüzyonedirler. Bağırma, ağlama ve dövünme șeklinde ajite ve konfüze davranıșlar görülebilir. Olguyu tamamıyla uyandırmak mümkün değildir. Gözleri açık ya da kapalı olabilir. Uyandırmalar ile ataklar kolaylaştırılabilir. Atakların süresi genellikle 5- 15 dakika arasında olup 30-40 dakikaya kadar uzayabilir.
Genellikle çocuklarda sıktır ve cinsiyet farkı yoktur. Erișkinlerde konfüzyonel uyanma, özellikle derin uykudan aniden uyanma șeklinde olur. Uyku yoksunluğu, ilaçlar, așırı uykululuğa neden olan ya da anormal uyku uyanıklık paterni ile olan diğer uyku bozuklukları bu durumu arttırır. Genetik faktörler en önemli predispozan faktördür.
Polisomnografik olarak derin-yavaş uyku esnasında ortaya çıkan konfüzyonel uyanma tipiktir. Yetişkinlerde ise konfüzyonel uyanmaların iki alt tipi; şiddetli sabah uyku mahmurluğu ve uyku ile ilişkili anormal seksüel hareketlerdir. Ayırıcı tanıda uyku-apne sendromuna bağlı konfüzyonel uyanmalar dışlanmalıdır
UYKUDA YÜRÜME (SOMNANBULİZM)
Uykuda yürüme(Somnanbulizm), derin-yavaş uykuda ortaya çıkan konfüzyonel bir yürüme tablosudur. Uygunsuz davranışları sıklıkla içerebilir. Her iki cinsiyet arasında görülme sıklığında fark yoktur, ancak erkeklerde yaralanma ve şiddet davranışı daha fazla görülmektedir. Sekiz -12 yaşları arasında daha sık olarak görünmektedir. Aile öyküsü genellikle pozitiftir ve yetişkin çağda tedricen ortadan kalkmaktadır. Altta yatan fizyopatolojik mekanizmalar bilinmemektedir. Polisomnografi yavaş dalga uykudan uyanmanın gösterilmesi açısından önemlidir. Ayırıcı tanıda uyku terörü, REM uyku davranış bozukluğu ve uyku ile ilişkili epilepsiler dışlanmalıdır.
UYKU TERÖRÜ
Uyku Terörü, uykudan aniden uyanmayı takiben kuvvetli bir çığlığa eşlik eden yoğun korkunun göstergesi otonomik ve davranışsal belirtilerle belirli bir uyanma bozukluğudur. Hastalar genellikle yatağa oturmuş, dış uyaranlara yanıtsız durumda ve eğer uyanırlarsa da dezoryante ve konfüzyondadırlar.
Kadın-erkek arasında görülme sıklığında fark yoktur ve 4- 12 yaş grubunda daha sık görülmektedir. Genetik faktörler önemli rol oynamakla birlikte birçok presipitan faktör bildirilmiştir. Aynı ailenin birkaç bireyinde görülebilir. Patoloji bilinmemektedir. Polisomnografide yavaş dalga uykudan ani uyanma ile klinik tablonun başlaması tipiktir. Diğer uyanma bozukluklarından, panik atak ve nokturnal kompleks parsiyel nöbetlerden ayırıcı tanısı yapılmalıdır.
Uyku terörü genellikle tedavi gerektirmez Yatağa yakın tehlikeli olabilecek eşyaların kaldırılması gibi önlemler alınabilir. Uyku hijyeni düşük doz kısa süreli benzodiazepinler ve TCA’ lar kısa süreli kullanılabilir