Zollinger-Ellison sendromu ( ZE sendromu ), tümörlerin midenin çok fazla asit üretmesine neden olarak peptik ülserlere neden olduğu nadir bir hastalıktır . Semptomlar karın ağrısı ve ishali içerir .
Sendroma , gastrin adı verilen bir hormonu salgılayan nöroendokrin bir tümör olan gastrinoma neden olur . Kanda çok fazla gastrin (hipergastrinemi), midedeki paryetal hücrelerin mide asidini aşırı üretmesine neden olur. Gastrinomalar en sık duodenum, pankreas veya midede ortaya çıkar.
Vakaların %75’inde Zollinger-Ellison sendromu sporadik olarak ortaya çıkarken, vakaların %25’inde multipl endokrin neoplazi tip 1 (MEN 1) adı verilen otozomal dominant sendromun bir parçası olarak ortaya çıkar .
Zollinger-Ellison sendromlu hastalarda karın ağrısı ve ishal görülebilir. Şiddetli mide ve ince bağırsak ülseri olan hastalarda, özellikle tedaviye yanıt vermediğinde de tanıdan şüphelenilmektedir.
Steatore (yağlı dışkı) dahil kronik ishal
Özellikle geceleri yemek aralarında ve sonrasında yemek borusunda ağrı
Mide bulantısı
Hırıltı
Kan kusmak
Yetersiz beslenme
İştah kaybı
Malabsorbsiyon
Gastrinomalar tek tümörler veya çok sayıda küçük tümörler halinde ortaya çıkabilir. Tek gastrinomaların yaklaşık yarısı ila üçte ikisi, en sık karaciğere ve pankreas ve ince bağırsağın yakınındaki lenf düğümlerine yayılan malign tümörlerdir.
Gastrinomalı hastaların yaklaşık yüzde 25’inde çoklu endokrin neoplazi tip 1 (MEN 1) adı verilen bir durumun parçası olarak birden fazla tümör bulunur. MEN I hastalarında pankreas tümörlerinin yanı sıra hipofiz bezinde ve paratiroid bezlerinde de tümörler bulunur.
Patofizyoloji
Gastrin, mide bezlerinin paryetal hücreleri üzerinde çalışarak onların mide lümenine daha fazla hidrojen iyonu salgılamasına neden olur . Ek olarak gastrin, parietal hücreler için trofik bir faktör görevi görerek parietal hücre hiperplazisine neden olur . Normalde, hidrojen iyonu salgısı, uygun bir pH’ı korumak için mide hücreleri tarafından negatif bir geri besleme döngüsü tarafından kontrol edilir, ancak Zollinger-Ellison Sendromlu bireylerde mevcut olan nöroendokrin tümörün herhangi bir düzenlemesi yoktur ve bu da aşırı miktarda salgıya neden olur.
Böylece asit salgılayan hücrelerin sayısında artış olur ve bu hücrelerin her biri daha yüksek oranda asit üretir. Asitlikteki artış midede, duodenumda (ince bağırsağın ilk kısmı) ve bazen jejunumda (ince bağırsağın ikinci kısmı) peptik ülserlerin gelişmesine katkıda bulunur ; bunların sonuncusu ‘atipik’ bir ülserdir.
Teşhis
Yukarıdaki semptomlar tedaviye dirençli olduğunda, semptomlar özellikle sendromu düşündürdüğünde veya endoskopinin düşündürdüğü durumlarda Zollinger-Ellison sendromundan şüphelenilebilir . Tanı çeşitli laboratuvar testleri ve görüntüleme çalışmaları ile konur: [
1-Uyarılmış gastrin seviyelerini ölçen sekretin stimülasyon testi. Bu testin altında yatan mekanizmanın, sekretinin G hücrelerinden gastrin salınımını inhibe ettiği normal fizyolojik mekanizmanın tersi olduğuna dikkat edin . Gastrinoma hücreleri, sekretin uyarısına yanıt olarak gastrin salgılar, böylece hassas bir farklılaşma yolu sağlar.
2-En az üç kez açlık gastrin seviyeleri
3-Gastrik asit sekresyonu ve pH (normal bazal gastrik asit sekresyonu 10 mEq/saatten azdır; Zollinger-Ellison hastalarında genellikle 15 mEq/saatten fazladır)
4-Kromogranin A düzeyindeki artış, nöroendokrin tümörlerin yaygın bir belirtecidir.
Ayrıca artan gastrin üretiminin kaynağının MR veya somatostatin reseptör sintigrafisi kullanılarak belirlenmesi gerekir .
Tedavi
Asit sekresyonunu yavaşlatmak için proton pompa inhibitörleri ( omeprazol ve lansoprazol gibi ) ve histamin H2-reseptör antagonistleri ( famotidin ve ranitidin gibi ) kullanılır. Mide asidi baskılandığında semptomlar normal olarak iyileşir. Peptik ülserleri veya tümörleri çıkarmak için cerrahi de düşünülebilir.
Bu durum en çok 30 ila 60 yaş arasındaki insanları etkilemektedir. [17] Prevalansı bilinmemektedir, ancak yaklaşık 100.000 kişide 1 olduğu tahmin edilmektedir.
Pankreas tümörlerinin varlığında olağandışı peptik ülserasyon vakalarına ilişkin ara sıra raporlar 1955’ten önce ortaya çıktı, ancak Ohio State Üniversitesi’ndeki cerrahlar Robert M. Zollinger ve Edwin H. Ellison , bu bulgular arasında nedensel bir ilişki olduğunu öne süren ilk kişilerdi. Amerikan Cerrahi Derneği’nin Nisan 1955’te Philadelphia’daki toplantısında, sendromun ilk kamuya açık açıklaması duyuldu ve daha sonra Zollinger ve Ellison bulgularını Annals of Cerrahi’de yayınladı .