PARKİNSON HASTALIĞI
Parkinsonizm yüz hareketlerinde azalma (ifadesiz / maske yüz), istemli hareketlerda güçlük, yürüme güçlüğü (bradikinezi), küçük adımlarla yürüme, rijidite (kaslarda gevşeyememe), istemsiz tremorlar (para sayar veya hap yuvarlar gibi) ile karakterize bir motor fonksiyon bozukluğudur. 50-80 yaşlar arasın da sık oluşur. Patogenezde lokus sereolus ve substansia nigranın katekolaminerjik / dopaminerjik nöronlarında dejenerasyon olması etkilidir.
Makroskopik olarak substansia nigra ve lokus sereolusda pigment kaybı (solukluk-açıklık) vardır. Mikroskopide bu bölgelerde melanin bulunduran katekolaminerjik nöronlar atrofi sonucu yok olurlar. Kalan nöronlarda ekstranöral pigment cisimleri ve Lewy cisimleri görülür
Lewy cisimcikleri, bazı nörodejeneratif hastalıkların ayırıcı tanısında çok önemli olan, nöronların içinde görülen eosinofilik (pembe boyanan), yuvarlak yapılardır. Temel olarak alfa-sinüklein adlı bir proteinin birikimiyle oluşurlar.
Lewy Cisimciği
İçeriği: Alfa-sinüklein proteini başta olmak üzere, ubikuitin gibi diğer proteinleri de içerir.
Yeri: Nöronların sitoplazmasında bulunur.
Görünüm: Mikroskop altında yuvarlak, konsantrik halkalı, eozinofilik yapılar şeklindedir.
Lewy Cisimciği Görülen Başlıca Hastalıklar:
1. Parkinson Hastalığı
Substantia nigra başta olmak üzere beyin sapında görülür.
Bu hastalıkta motor bulgular (titreme, bradikinezi, rijidite) ön plandadır.
Parkinson hastalığında Lewy cisimcikleri, tanıda patognomonik (hastalığa özgü) histopatolojik bulgulardır.
2. Lewy Cisimcikli Demans (DLB – Dementia with Lewy Bodies)
Kortikal ve subkortikal alanlarda Lewy cisimcikleri görülür.
Özellikleri:
- Fluktuasyon gösteren bilişsel bozukluk
- Görsel halüsinasyonlar
- Parkinsonizm bulguları
- Antipsikotiklere aşırı duyarlılık
- Alzheimer ile karıştırılabilir, ancak histopatolojide fark edilir.
3. Multisistem Atrofi (MSA):
Glial hücrelerde glial sitoplazmik inklüzyonlar (alfa-sinüklein pozitif) olabilir, ama Lewy cisimcikleri genellikle belirgin değildir.
Bu nedenle alfa-sinükleinopati kabul edilir, ancak tipik Lewy cisimciği içermez.
Alfa-sinükleinopatiler (Lewy cisimcikleri ile ilişkili hastalıklar):
| Hastalık | Alfa-sinüklein birikimi | Lewy cisimciği var mı? |
| Parkinson hastalığı | ✅ | ✅ |
| Lewy cisimcikli demans | ✅ | ✅ |
| Multisistem atrofisi | ✅ (glial hücrelerde) | ❌ (nöronlarda değil) |
Klinik Önemi:
Lewy cisimciklerinin varlığı, Parkinson hastalığı ya da Lewy cisimcikli demans tanısı koymada çok değerlidir.
Ayrıca hastalığın yaygınlığı hakkında bilgi verir (örneğin sadece beyin sapında mı, yoksa kortekste de mi?).