Tedavi edilmemiş olgularda klinik olarak en yavaş seyirli olan lenfoma tipi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Burkitt
B) Lenfoblastik lenfoma
C) Diffuz büyük hücreli lenfoma
D) Mantle zon lenfoma
E) Küçük hücreli lenfoma ***************
Tedavisiz en uzun survi ve en yavaş yayılım küçük hücreli lenfositik lenfomada görülür. Ortalama survi 4-6 yıldır. Erken saptanan tümörlerde survi 10 yıla kadar uzayabilir.
LENFOİD NEOPLAZMLAR
1) Maliğn lenfomalar: lenfoid dokuya ait hücre (lenfosit, histiosit) lerden köken alır.
2) Lösemiler, myeloproliferatif hastalıklar: kemik iliğindeki hematopoetik hücrelerden köken alır.
3) Plazma hücre diskrazileri: antikor oluşturan plazma hücrelerinden köken alır.
4) Histiositozlar: Langerhans hücreleri adı verilen özel
histiositlerin neoplastik çoğalmasıdır.
Non-Hodgkin Lenfomaların (NHL) genel özellikleri
% 65 lenf nodlarından, %35 parenkimal organların lenfoid dokusundan oluşurlar.
Diğer lenf nodlarına, karaciğer, dalak ve kemik iliğine yayılırlar.
İlk olarak olguların % 40’ında servikal, % 20’sinde aksiller, giderek azalan sıklıkla ise şu nodlar tutulur: inguinal, femoral, iliak, mediastinal.
%80-85’i B-hücre kökenlidir. Geri kalanların büyük kısmı T-hücreleri ve çok az olarak da histiositler veya makrofajlardan köken alırlar.
NHL, nodüler (folliküler) veya diffüz lenfoma şeklinde gelişebilir.
Lenfomalar için kullanılan “Working Formulation” sınıflandırmasında bazı yetersizliklerden ötürü 1994’ten beri REAL Sınıflaması kullanılmaktadır.
REAL sınıflandırmada tüm lenfoid neoplazmlar, köken aldıkları hücreye göre 3’e ayrılmaktadır:
1) B-hücre tümörleri,
2) T-hücre ve NK-hücre tümörleri,
3) Hodgkin Hastalığı
ABD’de görülen NHL’lerin %85’i aşağıdaki 5 gruptan birine girmektedir:
1) Küçük lenfositik lenfoma,
2) Folliküler lenfoma,
3) Lenfoblastik lenfoma,
4) Küçük çentiksiz (Burkitt) lenfoma
KÜÇÜK LENFOSİTİK LENFOMA / KRONİK LENFOSİTİK LÖSEMİ (KLL)
Folliküler yapısı olmayan tek düşük dereceli lenfomadır. B-hücre kökenlidir. Çoğu olguda (% 75) kemik iliği tutulumu vardır. Hücreler % 40 oranında kana yayılır. Periferik yaymada lenfositoz bulunur ve yayma yapılırken bu neoplastik hücreler ezilir ve “smudge cells” denen puslu hal alırlar. Yaygın lenf nodu tutulumu, hepatosplenomegali (% 50-60), % 50 oranında kromozom anormalliği, en sık trizomi 12 görülür. Klinik ve morfolojik olarak VValdenström Makroglobulinemisi ile örtüşür. Sık olarak hipogamaglobulinemi, % 15 otoimmun hemolitik anemi görülür. Yavaş seyirli olmalarına rağmen % 10 kadar olguda agresif NHL’lere dönüşebilir (Richter sendromu) KLL’de, KML’nin aksine nadiren blast krizi (akut lösemiye dönüşüm) olur. KLL, Batı ülkelerindeki lösemilerin % 30’unu oluşturur. Asya’da ise çok nadirdir.
FOLLİKÜLER LENFOMA
NHL’lerin en sık tipidir (%40). B-hücre kökenlidir. Follikül merkezindeki küçük veya büyük çentikli hücrelerden oluşur. CD19, CD20, CD10 (+) t(14:18) sonucu anti-apoptozis ile iligili onkogen olan bcl-2 ekspresyonu vardır. Kemik iliği tutulumu sık (% 75), viseral organ tutulumu nadirdir. Yavaş seyirli, ancak tedaviye dirençlidir.
MANTLE HÜCRELİ LENFOMA
Follikül merkezinden değil, mantle bölgesindeki Bhücrelerinden köken alır CD19, CD20, CD22, CD5 (+). Agresiv tümörlerdir, tedaviye dirençlidir. Nodal ve ekstranodal (dalak, VValdeyer halkası, kemik iliği ve GIS) tutulum. t(11:14) sonucu hücre siklus düzenleyicisi siklin-D1’iodlayan gen aktive olur.
DİFFÜZ BÜYÜK HÜCRELİ LENFOMA
% 85’i B-hücre, geri kalanı T-hücre kökenlidir. Ekstranodal belirtileri (GIS, deri, kemik, beyin, VValdeyer halkası tutulumu) folliküler lenfomalardan daha fazla, kemik iliği tutulumu daha azdır. % 30 kadarında bcl-2, diğer % 30 kadarında ise bcl-6 geninde bozukluk vardır. AİDS ve immün yetmezliklerde en sık görülen lenfoma türüdür(HHSV-8, EBV). Agresiv tümörlerdir, ancak tedaviye iyi cevap verirler.
LENFOBLASTİK LENFOMA
Yetişkin NHL’lerin % 4’ünü, çocukluk çağı NHL’lerinin ise % 40’ını oluşturur. T-ALL ile yakından ilişkilidir. ALL’ye dönüşme riski vardır CD7, CD3 ve TdT (+). Mitotik aktivitesi yüksek küçük-orta boy T-hücreleri ve arada “tingibl-body” makrofajlardan oluşur, buna “yıldızlı gökyüzü – stary sky” manzarası denir. Daha çok 20 yaş altı erkeklerde görülür. % 50-70 oranında mediastinal lenf nodlartnı tutar, kitle oluşturur.
KÜÇÜK ÇENTİKSİZ (BURKİTT) LENFOMA
Çocukluk çağı lenfomalarının % 30’unu oluşturur. Bhücre kökenlidir CD10, CD19, CD20 (+). İnsandaki en hızlı proliféré olan neoplazmdır. Nadiren nodal sıklıkla ekstranodaldir. Afrika’da endemik olduğu yerlerde EBV ile ilişkilidir. Maksilla ve mandíbula tutulur Sporadik görüldüğü diğer yerlerde barsak, retroperiton, överler tutulur.
MİKOZİS FUNGOİDES (MF)
CD4(+) T-hücreli deri lenfomalarıdır. Üç evresi (premikotik, plak, tümör) vardır, ri, üst dermiş ve epldermiste infiltrasyon gösterir. Tümör hücreleri epidermis içerisine yaylırlar (epidermotropizm), epidermiste “Pautrier mikroabseleri” oluşturabilirler. Tümör hücreleri, nodal, viseral veya lösemik kan yayılımı (Sezary Sendromu) yapabilir. Progresif sinsi gidişli bir tümördür, fatal seyreder.
MALT LENFOMA
Düşük dereceli ekstranodal B-lenfomadır. Mukozal (barsak, akciğer ve en sık mide) ve nonmukozal (tükrük bezi, meme, tiroid, orbita)bölgelerden kaynaklanır. Helikobakter pylori gastriti, Sjögren sendromu, Hashimoto tiroiditi zemininde gelişebilir.
YETİŞKİN T HÜCRELİ LÖSEMİ / LENFOMASI
HTLV-1’in neden olduğu bir enfeksiyon sonucu oluşur. Ancak sporadik de olabilir. Deri lezyonları, jeneralize LAP, HSM, hiperkalsemi ve multilobe CD4+ lenfositlerin eşlik ettiği lökosit sayısında artış. Tümör hücreleri, yüksek oranda IL-2 üretir. Klinik olarak agresif seyreder.