Amino asit katabolizması esnasında genel amino gruplarının toplayıcısı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Süksinil coA
B) Okzaloasetat
C) Malat
D) Süksinat
E) alfa ketoglutarat
Cevap E
Öncelikle amino asitlerin amino grupları transaminasyon reaksiyonlarıyla alfa ketoglutarat’a aktarılır ve glutamat oluşur.
Bu reaksiyonlar aminotransferazlar (ALT, AST) tarafından katalizlenir ve kofaktör olarak piridoksal fosfat (B6) kullanılır
Alfa-ketoglutarat (AKG); Trikarboksilik Asit (TCA) döngüsünde (diğer adıyla Krebs döngüsü; hücresel oksijenli solunumun, glikoliz evresinden sonra gelen ikinci aşaması ) üretilen ve enerji metabolizmasında önemli rol oynayan bir ara üründür. AKG; TCA döngüsünde AKG-Dehidrogenaz enzimi yardımıyla karbondioksit çıkarması sonucu süksinilCoA ‘ ya dönüşür. Bu aşama TCA döngüsünün çok önemli bir noktasıdır
Oksidatif dekarbonizasyonla İzositrat ‘tanda elde edilebildiği gibi oksidatif deaminasyonla glutamattan ve piridoksal fosfat bağımlı transaminasyon yardımıyla da elde edilir. AKG bağırsağın üst kısımlarından çok daha iyi emilmektedir ve kısa bir etki süresine sahiptir. Bu durum muhtemelen enterosit ( bağırsak hücresi ) ve karaciğerde gerçekleşen hızlı metabolizmaya bağlıdır
Ayrıca AKG; enterosit, prolin, lösin ve diğer aminoasitlere çevrilir
Buna ek olarak AKG ek besin takviyesi, insülin, büyüme hormonu ve IGF-1 ‘in ( İnsülin benzeri büyüme hormonu ) seviyelerini arttırır
AKG; hücresel metabolizma da protein sentezini tetikleyen, spor sonrası veya açlık durumunda kas protein yıkımını engelleyen ve sindirim sistemi hücreleri için önemli bir enerji kaynağı oluşturan glutamin ve glutamatın kaynağıdır
Glutamin bütün hücre tipleri için önemli bir besin kaynağıdır ve amino asit havuzunun %60 ‘tan fazlasını oluşturur. Buradan yola çıkarak glutaminin öncü maddesi olan AKG; bağırsak hücrelerinin ana enerji kaynağıdır ve enterositlerin ve diğer hızlı bölünen hücrelerin en çok tercih ettiği substrattır. Ayrıca kemik dokusunda bulunan sinir liflerinden salgılanan glutamatın da sentezlenmesini sağlar
Son yapılan araştırmalarda AKG ‘nin demir emilimini arttırdığı gösterilmiştir. Bu nedenle AKG ve türevleri, gelişme döneminde olan bireylerde demir yetersizliğine karşı önleyici bir rol oynayabilir
Buna ek olarak AKG, hücre ve organizmada gerçekleşen kolojen sentezi için ihtiyaç duyulan amino asitlerin önemli bir kaynağıdır ve bu nedenle kemik dokusunu da destekler. Glutamin ve glutamat, ornitin ve arjinin ’e dönüşür. Ornitin ve arjinin ‘e de büyüme hormonu ve IGF-1 ‘in salgılanmasını uyarır. Büyüme hormonu ve IGF- 1 ise kemik dokusu üzerinde olumlu etkilere sahiptir
Glutamin, sepsis ( kan zehirlenmesi ) gibi tehlikeli enfeksiyonlara karşı vücudu koruyan makrofaj ve lenfosit hücrelerinin önemli bir enerji kaynağıdır. AKG ‘de glutamin sentezinde önemli bir rol oynadığından bağışıklık sisteminin güçlü olmasını sağlar.
Yapılan bir çalışmada AKG ‘nin iskelet kasları hipertrofisi üzerindeki etkilerini anlamak amacıyla; laboratuvar farelerine su ile birlikte %1 ve %2 ‘lik AKG takviyeleri verilmiştir. Kontrol grubuyla kıyaslandığında %2 ‘lik grupta serum AKG miktarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Buna ek olarak; %2 AKG takviyesi alan grupta abdominal yağlanmanın azaldığı ve baldır kaslarının ağırlığının arttığı gözlemlenmiştir.
Aynı zamanda bacak kaslarında protein yıkımına sebep olan genlerin %2 ‘lik grupta anlamlı bir şekilde daha az aktive oldukları görülmüştür. Sonuç olarak; özellikle bacak kas kütlesi ve protein sentezinin artmasından dolayı AKG hipertrofi sürecini olumlu yönde etkilemiştir
Arjinin Alfa-ketoglutarat arjinin ve alfa ketoglutarik asit ‘in birleşiminden oluşur. Nitrik oksit metabolizmasının ara ürünlerinden bir tanesidir. Ek besin olarak alınan AAKG ‘nin; kan basıncı, kalp ritmi ve damarlar üzerindeki genişleme etkisi üzerinde durulmaktadır. Nitrik oksit’in yükselmesi sonucu damarların genişlemesi teorik olarak çok daha hızlı ve kolay olarak besinlerin dokulara ulaşmasına yardımcı olacaktır.
2006 yılında yapılan bir araştırmaya göre 4 g AAKG ek besin gıdası verilen bireylerin 1RM ( maksimum ağırlıkla yapılan bir tekrar ) güçlerinde ve Wingate performans testlerinde yükselme gözlemlenmiştir. Aynı testte aerobik egzersizlere ekstra bir katkısı olmadığı görülmüştür
AAKG ‘nin metabolizmaya olan etkisi hakkında daha net bilgiler edinilmesi için daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.