Oral direkt faktör Xa inhibitörleri, klasik antikoagülanlara (Warfarin gibi) kıyasla rutin kan takibi (INR) gerektirmemeleri ve hızlı etki göstermeleri nedeniyle modern tıpta çok yaygın kullanılırlar. Bu ilaç grubu, pıhtılaşma şelalesinde faktör X’in aktif formunu (Xa) doğrudan bağlayarak protrombinin trombine dönüşümünü engeller.

Bu ilaçları isimlerindeki “-xa-ban” ekinden kolayca tanıyabilirsin (Xa inhibitörü olduklarını simgeler).

Oral Direkt Faktör Xa İnhibitörleri

İlaç Adı	Tipik Özellikleri
Rivaroxaban	Grubun ilk onay alan üyesi. Genelde günde tek doz kullanılır.
Apixaban	Gastrointestinal kanama riskinin diğerlerine göre biraz daha düşük olduğu ve böbrek yetmezliğinde daha güvenli olduğu düşünülür.
Edoxaban	Günde tek doz kullanılır; böbrek fonksiyonu çok iyi olanlarda (CrCl > 95) etkinliği azalabilir.
Betrixaban	Genellikle akut medikal hastalıklar sırasında VTE (Venöz Tromboembolizm) profilaksisi için kullanılır.

Temel Özellikler

Mekanizma: Pıhtılaşma faktörü Xa’yı geri dönüşümlü ve direkt olarak inhibe ederler.
Kullanım Alanları:
- Atriyal fibrilasyona bağlı inme (felç) profilaksisi.
- Derin Ven Trombozu (DVT) ve Pulmoner Embolizm (PE) tedavisi ve profilaksisi.
- Kalça ve diz protez cerrahisi sonrası pıhtı önleme.
Antidot: Bu ilaçların etkisini geri çevirmek (örneğin ciddi bir kanama anında) gerekirse, spesifik antidot olarak Andeksanet Alfa kullanılır.

Önemli Klinik Notlar

INR Takibi Gerektirmezler: Sabit dozda kullanılırlar.
Böbrek Fonksiyonu: Bu ilaçlar önemli ölçüde böbrek yoluyla atılır. Bu nedenle kreatinin klerensi (CrCl) düşük olan hastalarda doz ayarı veya ilaç değişikliği gerekir.
Geri Dönüş (Reversal): Warfarin’in aksine, bu ilaçların etkisi aniden kesildiğinde tromboz riski hızla artabilir (kısa yarı ömürlü oldukları için).