1-Vilazodon: SSRİ+5-HT1a agonist (SSRİ+ Anksiyolitik)
2-Vortioksetin: 5 HT-1a parsiyel agonist+ reuptake inhibisyonu+ 5 HT3&7 antagonist( SSRI+Anksiyolitik+Anti-emetik+zayıf Nöroleptik etki)
VİLAZODONE
Mekanizma; SSRI → SERT inhibisyonu ↑ serotonin, 5-HT1A parsiyel agonist → presinaptik otoreseptör desensitizasyonu → daha hızlı serotonerjik aktivasyon. “SSRI + Buspiron etkisi tek molekülde”
Klinik Etki Antidepresan, Anksiyolitik etkisi belirgin, Daha az emosyonel küntleşme bildirilebilir. Cinsel yan etki klasik SSRI’lara göre biraz daha az olabilir (ama tamamen yok değil)
Yan Etkiler; Bulantı, Diyare, Baş ağrısı, Uykusuzluk, Serotonin sendromu riski (kombinasyonlarda)
“SSRI + 5-HT1A agonist” kombinasyonu → daha erken anksiyolitik etki yani Buspiron benzeri özelliği var
VORTİOXETİNE
Mekanizma (Multimodal Antidepresan)
| Etki | Sonuç |
| SERT inhibisyonu | SSRI etkisi |
| 5-HT1A parsiyel agonist | Anksiyolitik |
| 5-HT1B parsiyel agonist | Serotonin modülasyonu |
| 5-HT3 antagonisti | Antiemetik + bilişsel katkı |
| 5-HT7 antagonisti | Antidepresan + prokognitif |
| 5-HT1D antagonisti | Serotonin salınımını artırıcı |
“Multimodal serotonin modülatörü”
Klinik Avantajlar; Majör depresyon, Anksiyete semptomları, Kognitif disfonksiyon üzerine olumlu etki (önemli!), Daha az cinsel disfonksiyon, 5-HT3 antagonizması → bulantı nispeten daha az
Yan Etkiler En sık: bulantı, Baş dönmesi, Kaşıntı, Serotonin sendromu riski
Mega Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Vilazodon | Vortioksetin |
| SSRI etkisi | ✔ | ✔ |
| 5-HT1A agonist | ✔ | ✔ (parsiyel) |
| 5-HT3 antagonizm | ❌ | ✔ (antiemetik) |
| 5-HT7 antagonizm | ❌ | ✔ |
| Kognitif iyileşme | Sınırlı | Belirgin |
| Cinsel yan etki | Azalmış | Daha az |
| Multimodal etki | Kısmi | Belirgin |
Kritik Sınav Noktaları
- “Multimodal serotonin modülatörü” → VORTİOKSETİN
- “SSRI + 5-HT1A agonist” → VİLAZODON
- Bilişsel iyileşme sorulursa → VORTİOKSETİN
- SSRI’ya anksiyolitik ek özellik → VİLAZODON
- 5-HT3 antagonizması → VORTİOKSETİN