Femoral anteversiyon, uyluk kemiğinin (femur) kalça eklemindeki öne doğru açılanma derecesidir.
İçe Basma; Çocuklarda bu açının normalden fazla olması *** (artmış anteversiyon), genellikle diz kapaklarının ve ayak uçlarının içe bakmasına (“pigeon-toed”) neden olur.
Çoğu çocukta bu durum 10-12 yaşına kadar kemik gelişimi ve kas dengesiyle kendiliğinden düzelir.
Azalmış Femoral Anteversiyon denmesi şu anlama gelir; Normalden daha az öne dönüklük var.
Bu durum bazen Ayağın dışa basması (out-toeing), Kalça–diz–ayak ekseninde biyomekanik farklılık, Uzun vadede diz/kalça zorlanması ile ilişkili olabilir.
Tek başına bir “hastalık” değildir, biyomekanik varyant olarak değerlendirilir.
Flexible bilateral pes planovalgus çocuk ortopedisi disiplininde 5 parametre ile irdelenir
1-Pes planus yani; Düz tabanlık
2-Valgus yani; Topuğun dışa doğru kayması
3-Bilateral yani; Her iki ayakta
4-Flexible yani; Ayak yere basınca düzleşiyor mu?
5-Ayağı havaya kaldırınca veya parmak ucuna çıkınca ark oluşuyor mu?
Özetle her iki ayakta da bulunan, halk arasında “esnek düz tabanlık” olarak bilinen durumu ifade eder.
Çocuklarda ve erişkinlerde en sık görülen düz tabanlık tipidir
Çoğu zaman Cerrahi gerekmez, Tabanlık + egzersizle yönetilir.
Bu 2 kombinasyon genelde şunu düşündürür
Alt ekstremitede biyomekanik zincir etkilenmesi (kalça , diz ben ayak)
Femur rotasyonu ile ayak basış paterni birbirini etkiliyor mu?
Klinik yaklaşım genelde Postür analizi, Gait (yürüyüş) değerlendirmesi ve Gerekirse hastaya özel tabanlık uygulamasıdır
Ameliyat NE ZAMAN düşünülür?
Aşağıdakilerin birlikte ve ısrarla olması gerekir:
1-Klinik şartlar;
Şiddetli ve kronik ayak/ayak bileği ağrısı, Günlük yaşamı veya mesleki fonksiyonu bozması varsa
Uzun süreli yürüyüş/ayakta durma ile belirgin kötüleşme tespit edilmişse
2-Tedaviye direnç
Kişiye özel tabanlık kullanımında fayda yoksa
Fizyoterapi / egzersiz uygulaması fayda vermemişse
En az 6–12 ay konservatif tedaviye yanıt yoksa
3-Yapısal ilerleme
Esnek yapı zamanla rijitleşiyorsa, Tibialis posterior tendon yetmezliği gelişmişse ve Belirgin topuk valgusu + ön ayak abduksiyonu artıyorsa
Sadece “düz tabanlık var” diye ameliyat edilmez.
Azalmış femoral anteversiyonda Ameliyat endikasyonu daha da nadirdir
Cerrahi (derotasyon osteotomisi) ****** ancak şunlarda gündeme gelir:
1-Ağır fonksiyon kaybı
2-Belirgin yürüme bozukluğu (ciddi out-toeing)
3-Diz/kalça ekleminde erken dejenerasyon
4-Günlük yaşamı belirgin etkileyen ağrı
5-Çocuklukta düzelmemiş, erişkin dönemde klinik olarak ağır tablo
**Sadece ölçümle “azalmış” denmesi ameliyat sebebi değildir.
Azalmış Femoral Anteversiyon” ve “Flexible Bilateral Pes Planovalgus”. Bu iki durum için ameliyat endikasyonu (kararı) genellikle çok spesifik ve ileri seviye kriterlere dayanır. Çoğu vakada cerrahi ilk seçenek değildir.
1-Azalmış Femoral Anteversiyon (Femoral Retroversiyon)
Normalde uyluk kemiği boynu öne doğru açılıdır. Bunun “azalmış” olması, kemiğin arkaya doğru dönük (retrovert) olduğunu veya normalden daha düz olduğunu ifade eder.
Ameliyat Ne Zaman Düşünülür?
A-Kalça Sıkışması (FAI): Eğer bu açı azlığı kalça ekleminde ciddi sıkışmaya (femoroasetabular impingement) ve labrum yırtıklarına neden oluyorsa.
B-Erken Kireçlenme Riski: Eklemin biyomekaniği ciddi şekilde bozulmuşsa ve kıkırdak hasarı başlamışsa.
C-Fonksiyonel Kayıp: Kişi günlük aktivitelerini yapamayacak kadar ağrı çekiyorsa ve fizik tedaviye yanıt vermiyorsa.
İşlem: Genellikle “Derotasyon Osteotomisi” ***denilen, kemiğin kesilip doğru açıya döndürülerek tekrar sabitlenmesi işlemidir.
2-Flexible Bilateral Pes Planovalgus (Esnek Düz Tabanlık)
“Flexible” (esnek) terimi, ameliyat ihtimalini oldukça düşüren olumlu bir ifadedir.
Ameliyat Ne Zaman Düşünülür?
A-Dirençli Ağrı: En az 6 ay-1 yıl boyunca tabanlık, egzersiz ve ayakkabı modifikasyonuna rağmen geçmeyen şiddetli ağrı.
B-Deformite Artışı: Esnek yapının kaybolup “sert” (rigid) hale gelmeye başlaması.
C-Aşil Tendonu Kısalığı: Ayak bileği hareketini kısıtlayan ciddi tendon gerginliği.
İşlem: Yumuşak doku ameliyatları veya kemik yönünü değiştiren (kalkaneal osteotomi gibi) ***işlemler yapılabilir. Ancak çocuklarda genellikle büyüme tamamlanana kadar beklenir.
Çoğu çocukta anteversiyon artmış olur ve yaşla düzelir; ancak azalmış (retrovert) olması bazen kalça mekaniğini daha fazla etkileyebilir.
Ameliyat kararını etkileyecek sonraki adımlar şunlardır:
I-Radyolojik Ölçüm: Sadece fizik muayene yetmez; tam derecelendirme için genelde alt ekstremite rotasyonel tomografisi (BT) veya boy grafisi istenir.
II-Klinik Şikayet: Ağrı var mı? Yürüyüş mesafesi kısıtlı mı?