İspagula, Plantago ovata tohum kabuklarından elde edilen çözünebilir liftir.
En sevilen yanı: “akıllı lif” gibi çalışır ve hem kabızlıkta hem ishalde düzenleyici olabilir.
Suda şişer, jel oluşturur.
Dışkı hacmini artırır, peristaltizmi uyarır.
Kolonda su tutar, dışkıyı yumuşatır.
Safra asitlerini bağlayabilir, LDL kolesterol ↓.
İspagula (Psyllium), “Kitle Oluşturan Laksatifler” (Bulk-forming laxatives) grubunun prototipidir.
Psyllium, veya Isabgol veya ispaghula tohumları ticari olarak müsilaj üretimi için kullanılan Plantago bitki cinsinin çeşitli üyeleri için kullanılan ortak addır .
Psyllium esas olarak hem kabızlık hem de hafif ishal semptomlarını gidermek için diyet lifi olarak ve bazen de gıda koyulaştırıcı olarak kullanılır . Psyllium’a alerji, maddeye sık sık maruz kalan işçilerde yaygındır.
Genel olarak güvenlidir ve müshil olarak orta derecede etkilidir .
Üç hafta veya daha uzun süre diyette psyllium kullanımı, yüksek kolesterolü olan kişilerde kan kolesterol seviyelerini düşürebilir ve tip 2 diyabeti olan kişilerde kan şekeri seviyelerini düşürebilir . Bir ay veya daha uzun süre psyllium kullanımı, sistolik kan basıncında küçük bir azalmaya neden olabilir .
Tohumlarının elde edildiği bitkiler nemli ve serin iklimlere dayanıklıdır ve ağırlıklı olarak Kuzey Hindistan’da yetiştirilir .
Psyllium esas olarak müsilaj içeriği için üretilir . Müsilaj terimi, bitkilerden elde edilen berrak, renksiz, jelleştirici maddeler grubunu tanımlar. Psyllium’dan elde edilen müsilaj, tohum kabuğundan gelir. Müsilaj, tohumun dış tabakasının mekanik öğütülmesi (yani ezilmesi) ile elde edilir. Müsilaj verimi, toplam tohum veriminin yaklaşık %25’ini (ağırlıkça) oluşturur. Plantago tohumu müsilajı genellikle kabuk veya psyllium kabuğu olarak adlandırılır. Öğütülmüş tohum müsilajı, hidrofilik olan beyaz lifli bir malzemedir ; yani moleküler yapısı suyu çeker ve bağlar
Plantago, Plantaginaceae familyasına aityaklaşık 200 tür çiçekli bitkiyi içeren bir cinstir ve genellikle muz otu veya pire otu olarak adlandırılır . Muz otu adı, akraba olmayan yemeklik muz otu ile de paylaşılır . Çoğu otsu bitkidir , ancak birkaçı 60 santimetreye (24 inç) kadar uzayan çalı formundadır.
Psyllium bitkisinin elde edilebildiği Plantago afra cinsinin bir üyesidir.
İnsan sağlığına etkileri
1-Kilo kaybı
Psyllium içeren diyet takviyeleri, bu tür etkilere dair çok az bilimsel kanıt olmasına rağmen, esas olarak kilo vermeye yardımcı olmak amacıyla satılmaktadır .
2023 yılında yapılan bir inceleme, aşırı kilolu veya obez kişilerde 12 hafta boyunca psyllium takviyesinin az miktarda kilo kaybına neden olduğunu, ancak değerlendirilen çalışmaların kanıt kalitesinin orta ila düşük düzeyde olduğunu ortaya koymuştur.
2-Kabızlık
Psyllium esas olarak ince bağırsak tarafından emilmeyen viskoz , çözünür bir diyet lifi olarak kullanılır . Psyllium müsilajının mekanik etkisi, normal bağırsak boşaltımını uyarırken fazla suyu emmektir. Başlıca kullanım alanı müshil olsa da , hem kabızlık hem de hafif ishal semptomlarını azaltmak için daha doğru bir şekilde diyet lifi olarak kabul edilir . Psyllium’un müshil özellikleri life atfedilir: suyu emer ve ardından dışkıyı yumuşatır. Bir dereceye kadar gaz ( şişkinlik ) artırır . Psyllium, dışkı hacmini artırarak dışkılama sırasında zorlanmayı azaltır ve böylece dışkının kolonda geçişini kolaylaştırır. Kabızlığı tedavi etmek için kullanıldığında, psyllium günde iki kez 3,5-11 gram dozlarında alınır.
Kabızlık için reçetesiz satılan tedavilere ilişkin 2021 tarihli bir inceleme, psyllium’un kabızlığın tedavisinde mütevazı bir etkiye sahip olduğunu ve genel olarak güvenli ve iyi tolere edildiğini sonucuna varmıştır. Psyllium, polietilen glikol , laktuloz veya kuru erik gibi meyveler gibi diğer ürünlere kıyasla daha az etkili olabilir . Psyllium, dokusattan daha etkilidir .
2022’de yapılan bir inceleme, günde 10 gramlık dozlarda en az 4 hafta süreyle kullanılan psyllium’un, haftalık bağırsak hareketlerinin sayısını artırmada ozmotik veya uyarıcı laksatiflerden daha etkili olduğunu bulmuştur.
3-Yüksek kan kolesterolü
1998 yılında ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), düzenli tüketildiğinde kan kolesterolünü düşürerek kalp hastalığı riskini azaltacak çözünür bir lif olan diyet psyllium için gıda etiketlerinde bir sağlık iddiasını onayladı . Klinik araştırmalar, psyllium tohumu kabuğundan günde yedi gram veya daha fazla çözünür lifin, koroner kalp hastalığı riski için kabul edilen iki biyobelirteç olan hiperkolesterolemili kişilerde toplam kolesterolü ve düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterolünü yeterince düşüreceğini gösterdi . Bulgular daha sonra daha fazla kanıt içeren bir meta-analizde doğrulandı. FDA tarafından izin verilen sağlık iddiasına hak kazanmak için, üretilmiş bir gıdanın veya diyet takviyesinin bir porsiyonu, çözünür lif olarak en az 1,7 g psyllium içermelidir. Tam yulaf , arpa ve beta-glukan çözünür lif içeren gıdalar, etiket iddiası için uygun kaynaklar olarak dahil edildi.
4-Tip 2 diyabet
2014 yılında ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), psyllium’un diyabetli kişiler için olası bir fayda olarak nitelendirilmiş bir sağlık iddiasını onayladı ve ürün etiketinde FDA onaylı bir ifade bulunmasını zorunlu kıldı: “Psyllium kabuğu tip 2 diyabet riskini azaltabilir, ancak FDA bu iddia için çok az bilimsel kanıt olduğu sonucuna varmıştır.” FDA kararından sonra yayınlanan bir meta-analiz, yemeklerden önce verilen psyllium’un açlık kan şekeri ve glikozile hemoglobinini iyileştirdiğini , ancak daha büyük etkinin tip 2 diyabet teşhisi konmuş ve tedavi gören kişilerde görüldüğünü ve prediyabetik olarak sınıflandırılan kişilerde yalnızca mütevazı bir iyileşme olduğunu bildirdi.
5-Hipertansiyon
2019’da yapılan bir meta-analiz, 8 hafta veya daha uzun süre boyunca ek psyllium kullanımının hipertansiyonu olan kişilerde kan basıncını 2 mmHg azalttığını buldu .