FEV1/FVC (Tiffeneau indeksi): Solunumsal bozukluğun tipini belirlemede önemlidir. FEV1/FVC oranı düşmüşse bu obstrüktif bir bozukluğu gösterir (astım gibi). FVC ve FEV1 değerleri ayrı ayrı düşmüş, ancak indeksi normal ya da yüksekse bu restriktif bir bozukluğu gösterir (İnterstisiyel fibrozis, sarkoidoz ARDS, şiddetli obesite, plevra hastalıkları gibi).
Obstrüktif tip hastalık : Havayolunda herhangi bir seviyede kısmi ya da tam tıkanıklığın neden olduğu direnç artışı sonucunda hava akımında kısıtlanma ile karakterizedir. Belirgin özellik genellikle FEV1 ile belirlenen ekspirasyondaki akım hızında azalmadır. Böylece FEV1/FVC oranı karakteristik olarak azalmıştır. Ekspirasyondaki tıkanıklık klasik olarak astımda görüldüğü gibi hava yolunun anatomik olarak daralması ya da karakteristik olarak amfizemde görüldüğü gibi elastik geri çekilmenin kaybı sonucunda olur.
Restriktif tip hastalık: Akciğer parankimasının genişlemesinde azalma ve azalmış total akciğer kapasitesi ile tanımlanır. Restriktif hastalıklarda FVC azalmıştır ve ekspirasyondaki akım hızı bununla orantılı olarak normal ya da azalmıştır, Böylece FEV1/FVC oranı normal yada artmıştır.
Tiffeneau İndeksi (veya Tiffeneau-Pinelli oranı), akciğerlerin ne kadar sağlıklı çalıştığını ölçen en temel değerlerden biridir.
Basitçe ifade etmek gerekirse; derin bir nefesten sonra, birinci saniyede ne kadar hava çıkarabildiğinizin (FEV1), zorlu bir şekilde çıkarabildiğiniz toplam hava miktarına (FVC) oranıdır.
FEV1: Zorlu ekspirasyonun (nefes vermenin) 1. saniyesinde atılan hava.
FVC: Bir seferde çıkarılabilen toplam hava miktarı.
Bu oran, akciğer hastalıklarını iki ana gruba ayırmak için “altın standart”tır:
1. Obstrüktif (Engelleyici) Hastalıklar (Örn: KOAH, Astım)
Hava yolları daralmıştır. Kişi havayı dışarı atmakta zorlanır. Birinci saniyede atılan hava (FEV1) çok düşer.
Sonuç: Tiffeneau İndeksi düşüktür (Genellikle <%70-75).
2. Restriktif (Kısıtlayıcı) Hastalıklar (Örn: Akciğer Fibrozisi)
Akciğerin toplam kapasitesi (esnekliği) azalmıştır. Hem FEV1 hem de FVC aynı oranda azalır.
Sonuç: Tiffeneau İndeksi normal veya yüksek çıkar (ancak toplam hava miktarı düşüktür).
Sağlıklı bir yetişkinde bu oran genellikle %75 ile %85 arasındadır. Yaşlandıkça bu oranın hafifçe düşmesi normal kabul edilir.
%70’in altı: Genellikle bir havayolu tıkanıklığının (Obstrüksiyon) habercisidir.
Sigara kullanımı: Bu indeksin zamanla düşmesine neden olan en büyük etkendir.
Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Obstrüktif | Restriktif |
|---|---|---|
| Esas problem | Hava çıkışı | Akciğer genişlemesi |
| FEV₁ | ↓↓↓ | ↓ |
| FVC | Normal / ↓ | ↓↓↓ |
| FEV₁/FVC | ↓ | Normal / ↑ |
| TLC | Normal / ↑ | ↓ |