GANGLİONLAR
Periferik sinir sistemindeki nöron toplanmalarına ganglion, merkezi sinir sistemindeki nöron toplanmalarına nucleus adı verilir.
Sinir sisteminde iki çeşit ganglion vardır:
1-Duyu ganglionu; bütün spinal sinirlerde (ganglion spinale) ve bazı kranyal sinirlerde (V, VII, VIII, IX, X) bulunur.
2-Otonom ganglion; sempatik zincirdeki paravertebral (sempatik) ganglionlar, aorta abdominalis’in ana dallarının orijinlerindeki prevertebral ganglionlar, organların yakınındaki terminal ganglionlar, organların duvarlarındaki mural ganglionlar ve parasempatik ganglionlardır (gang. ciliare, gang. oticum, gang. pterygopalatinum, gang. submandibulare).
GANGLİON – NUCLEUS AYRIMI
Periferik sinir sistemi (PSS) nöron topluluğu → Ganglion
Merkezi sinir sistemi (MSS) nöron topluluğu → Nucleus (çekirdek)
1-DUYU (SENSORY) GANGLİONLARI
Görev: Periferden gelen duyusal bilginin ilk nöron gövdeleri
Yerleşim; Tüm spinal sinirlerde: Ganglion spinale (dorsal root ganglion)bulunurlar. Bazı kranyal sinirlerde de V, VII, VIII, IX, X tespit edilirler
Histolojik özellikleri; Psödounipolar nöron, Sinaps YOK, Satelit hücreler belirgin ve Aksiyon potansiyeli ganglionda durmaz, sadece geçer.
Klinik ipucu: Herpes zoster dorsal root ganglion tutulumudur.
2-OTONOM GANGLİONLAR
Görev: Visseral (istem dışı) motor iletim
Sinaps VAR (preganglionik → postganglionik)
A) Sempatik ganglionlar
a-Paravertebral (sempatik zincir); Vertebra kolonunun iki yanında bulunur. Örnek, Truncus sympathicus
b-Prevertebral ganglionlar; Aorta abdominalis ana dalları orijininde yerleşirler. Çölyak, Süperior mezenterik ve İnferior mezenterik
B) Parasempatik ganglionlar
a-Kafa içi (kranyal) parasempatik ganglionlar; Ganglion ciliare, Ganglion oticum, Ganglion pterygopalatinum ve Ganglion submandibulare
b-Terminal ganglionlar; Organların yakınında
c-Mural (intramural) ganglionlar; Organların duvarı içinde ve Özellikle GIS, kalp, mesane
Otonom ganglion histolojisi (ayırt ettirici); Multipolar nöron, Sinaps var ve Satelit hücreler daha düzensizdir.
ÖZET TABLOSU
| Özellik | Duyu Ganglionu | Otonom Ganglion |
| Sistem | PSS | PSS |
| Sinaps | ❌ Yok | ✅ Var |
| Nöron tipi | Psödounipolar | Multipolar |
| Örnek | DRG | Sempatik / parasempatik |
| Fonksiyon | Duyu | Motor (visseral) |