Temel Tanımlayıcı Özellikler
| Özellik | Sinameki (Senna) | Karahindiba (Taraxacum) | Rezene (Foeniculum) |
|---|---|---|---|
| Bitki kısmı | Yaprak, meyve | Yaprak, kök | Tohum |
| Ana etki | Uyarıcı laksatif | Kolagog–diüretik | Karminatif–antispazmodik |
| Etki başlangıcı | 6–12 saat | Günler | Hızlı (dk–saat) |
| Kullanım süresi | Kısa süreli | Orta | Kısa/orta |
| Geleneksel kullanım | Kabızlık | Safra–karaciğer desteği | Gaz–kolik |
Farmakolojik Mekanizma
| Başlık | Sinameki | Karahindiba | Rezene |
|---|---|---|---|
| Etken maddeler | Antrakinon glikozidleri (sennosid A–B) | Sesquiterpen laktonlar, fenolikler, inülin | Anetol, fenkon |
| Mekanizma | Kolonda peristaltizm ↑, su–elektrolit sekresyonu ↑ | Safra akışı ↑, hafif diürez | Düz kas gevşemesi, gaz atılımı |
| Hedef sistem | Kolon | Karaciğer–safra, böbrek | GIS (üst) |
Klinik Etkiler – Kullanım Alanları
| Alan | Sinameki | Karahindiba | Rezene |
|---|---|---|---|
| Kabızlık | Çok güçlü | Zayıf | Yok |
| Şişkinlik–gaz | ✖ | ± | ✔✔ |
| Safra akışı | ✖ | ✔✔ | ± |
| İştah | ↓ | ↑ | ± |
| Kolik (bebek/erişkin) | ✖ | ✖ | ✔✔ |
Yan Etkiler – Güvenlik
| Başlık | Sinameki | Karahindiba | Rezene |
|---|---|---|---|
| GIS kramp | Sık | Nadir | Nadir |
| Elektrolit kaybı | Hipokalemi riski | Yok | Yok |
| Bağımlılık / kolon atonisi | Uzun sürede VAR | Yok | Yok |
| Alerji | Nadir | Asteraceae alerjisi | Nadir |
| Gebelik | Kontrendike | Dikkat | Görece güvenli |
| Emzirme | Önerilmez | Dikkat | Görece güvenli |
İlaç Etkileşimleri
| İlaç grubu | Sinameki | Karahindiba | Rezene |
|---|---|---|---|
| Diüretikler | Hipokalemi ↑ | Additif diürez | Minimal |
| Digoksin | Toksisite riski ↑ | — | — |
| Warfarin | — | Olası etki | — |
| Antispazmodikler | — | — | Additif rahatlama |
TUS / Klinik EZBER
- “Hızlı ve güçlü laksatif” → Sinameki
- “Safra–karaciğer desteği, diüretik” → Karahindiba
- “Gaz, kolik, antispazmodik” → Rezene
- Uzun süreli kabızlıkta sinameki KULLANILMAZ.