Asit ayırıcı tanısı (eksüda–transüda) için kullanılan klasik ölçütleri özetliyor; ancak en kritik nokta olan SAAG (Serum–Asit Albümin Gradyanı) dır.
Asit Ayırıcı Tanısı – EKSÜDA ↔ TRANSÜDA (TABLO)
Altın Standart: SAAG (Serum–Asit Albümin Farkı)
| Özellik | EKSÜDA (Non-portal HTN) | TRANSÜDA (Portal HTN) |
|---|
| SAAG (g/dL) | < 1.1 | ≥ 1.1 |
| Patofizyoloji | Kapiller geçirgenlik ↑, inflamasyon | Portal hipertansiyon |
| Portal HTN | Yok | Var |
Sınav püfü: Asitte en güvenilir ayırım SAAG’dır. Protein/LDH tek başına yanıltabilir.
Biyokimyasal Parametreler
| Parametre | EKSÜDA | TRANSÜDA |
|---|
| Asit total protein (g/dL) | > 3.0 | < 3.0 |
| Asit Alb / Serum Alb | > 0.5 | < 0.5 |
| Asit LDH (IU/L) | > 200 | < 200 |
| Asit LDH / Serum LDH | > 0.6 | < 0.5 |
| Dansite | > 1.020 | < 1.010 |
| Hücre sayısı | Yüksek (lenfosit/nötrofil) | Düşük |
| Görünüm | Bulanık | Berrak |
Etiyoloji – Klinik Eşleşme
| Grup | EKSÜDA (SAAG <1.1) | TRANSÜDA (SAAG ≥1.1) |
|---|
| Enfeksiyon | Tüberküloz peritonit, SBP dışı enf. | — |
| Malignite | Peritoneal karsinomatozis, over, GİS | — |
| Pankreas | Pankreatik asit | — |
| Safra | Bilöz asit | — |
| Karaciğer | — | Siroz (en sık) |
| Kardiyak | — | Konstriktif perikardit, KKY |
| Vasküler | — | Budd–Chiari, portal ven trombozu |
| Renal | — | Nefrotik sendrom |
Özel Durumlar – Sınavda Sorulur
- SBP (Spontan Bakteriyel Peritonit):
- Genelde transüdat zemininde (siroz) gelişir.
- PMN ≥ 250/mm³ tanı koydurur (SAAG yüksek kalabilir).
- Konstriktif perikardit:
- SAAG yüksek ama asit proteini de yüksek olabilir → istisna!
- Malign asit:
- SAAG düşük, protein/LDH yüksek, sitoloji pozitif.
Hızlı Ezber
- Portal HTN var mı? → SAAG ≥1.1 (TRANSÜDA)
- İnflamasyon/malignite? → SAAG <1.1 (EKSÜDA)
- SBP tanısı → PMN ≥250/mm³ (SAAG’e bakılmaksızın)
