PPAR (Peroxisome Proliferator-Activated Receptor) üzerinden etki eden ilaçlar
PPAR; Nükleer reseptör (transkripsiyon faktörü) olup Ligand bağlanınca RXR ile dimerleşir. Gen ekspresyonunu değiştirir. Metabolizma, inflamasyon, adipogenezde rol alır
PPAR TİPLERİ ve İLAÇLAR
1-PPAR-α
Karaciğer, kalp, kas de bulunur. Yağ asidi oksidasyonu ↑
İlaçlar; Fibratlar (Fenofibrat, Gemfibrozil, Bezafibrat)
Etkileri; Trigliserid ↓↓↓, VLDL ↓, HDL ↑ (orta)
Yan etki: Safra taşı, myopati (statinle ↑)
2-PPAR-γ
Adipoz doku da bulunur. İnsülin duyarlılığı ↑
İlaçlar; Tiazolidindionlar (Glitazonlar) yani Pioglitazon ve Rosiglitazon
Etkileri; İnsülin direnci ↓, Adiponektin ↑, Glukoz uptake ↑
Yan etkileri; Ödem, kilo alımı, kalp yetmezliği alevlenmesi, kırık riski
3-PPAR-δ (β/δ)
Kas, yağ dokusunda bulunur. Enerji harcaması ↑
Klinik kullanımda onaylı ilaç YOKtur. Deneysel agonistler (GW501516 vb.)
ÇİFT / KARMA ETKİLİ AJANLAR
| İlaç | PPAR Etkisi |
| Pioglitazon | PPAR-γ (baskın), kısmen α |
| Bezafibrat | PPAR-α (baskın), kısmen γ |
| Saroglitazar* | PPAR-α + γ (bazı ülkelerde) |
| Reseptör | İlaç grubu | Ana etki |
| PPAR-α | Fibratlar | TG ↓ |
| PPAR-γ | Glitazonlar | İnsülin duyarlılığı ↑ |
| PPAR-δ | — | Enerji tüketimi ↑ (deneysel) |
❌ Statinler PPAR üzerinden etki etmez (HMG-CoA redüktaz)
❌ Metformin PPAR agonisti değildir (AMPK)
✅ Fibrat = PPAR-α
✅ Glitazon = PPAR-γ
“PPAR-α yağ yakar (fibrat), PPAR-γ insülini düzeltir (glitazon).”