NA Geri Alımını (Uptake-1 / NET) Engelleyen Maddeler
Uptake-1 (NET): NA’nın presinaptik nörona geri alımından sorumludur. İnhibisyon → sinaptik NA ↑ → sempatomimetik etki ↑
NET (UPTAKE-1) İNHİBİTÖRLERİ
| Madde | Mekanizma | Klinik sonuç |
| Kokain | NET inhibisyonu | NA ↑ → taşikardi, HT |
| Trisiklik antidepresanlar (TAD) | NET + SERT inhibisyonu | Antidepresan + sempatik etki |
| Fenoksibenzamin | α-blokör (geri alımı dolaylı etkiler) | Katekolamin etkileri modüle olur |
TUS klasiği: “Kokain ve TAD → NA geri alımını inhibe eder.”
NA SALINIMINI ARTIRAN / DEPODAN BOŞALTANLAR
| Madde | Mekanizma | Not |
| Amfetamin | NET’ten nörona girer → NA salınımını artırır | Dolaylı sempatomimetik |
| Metaraminol | Presinaptik salınım ↑ | Dolaylı etki |
Bunlar geri alımı bloke etmekten çok, salınımı artırır; sonuç yine sinaptik NA ↑.
Na⁺ Pompası ile İlişkili Not; Ouabain gibi Na⁺/K⁺-ATPaz inhibitörleri:Hücre içi Na⁺ ↑ → katekolamin geri alımı/denge dolaylı etkilenebilir Bu başlık sınavda “dolaylı etki” olarak geçer
EZBER CÜMLELERİ (TUS)
“Kokain ve TAD, NA geri alımını (NET) bloke eder.” “Amfetamin depodan NA boşaltır.” “NET inhibisyonu → sinaptik NA ↑ → sempatomimetik etki.”
Sınav Tuzakları; Amfetamin = geri alım inhibitörü değil, salınım artırıcı (dolaylı). Fenoksibenzamin esasen α-blokördür; geri alımı dolaylı etkiler.
NA’nın sinapsta artışı ya geri alımın (NET) inhibisyonuyla ya da presinaptik salınımın artırılmasıyla olur.