İlaç Agonizmaları (Additif / Sinerjik Etkiler)
Agonizma: İki ilacın aynı etkiyi artıracak şekilde birlikte etki göstermesi
Temel mantık
Aynı yan etkiyi yapan ilaçlar birlikte verilirse o etki artar.
TABLO – İLAÇ AGONİZMALARI
| 1. İlaç | 2. İlaç | Ortaya Çıkan Etki | Mekanizma |
|---|---|---|---|
| Alkol | Sedatifler | Aşırı sedasyon | MSS depresyonu additif |
| Aminoglikozidler | Furosemid | Nefrotoksisite | Proksimal tübül toksisitesi ↑ |
| ACE inhibitörleri Süksinilkolin | K⁺ tutucu diüretikler | Hiperkalemi | K⁺ atılımı azalır |
| Kürar (non-depolarizan NM bloker) | Aminoglikozidler | Nöromüsküler blok artışı | ACh salınımı ↓ |
| Aspirin | Sülfonilüreler | Hipoglisemi | Protein bağlanma yerinden ayırma |
| Aspirin | Parasetamol | Analjezik etki artışı | Additif analjezi |
| İnsülin / Oral antidiyabetikler | Beta-blokerler | Hipoglisemi | Glukoz yanıtı maskelenir |
Özellikle SORULAN – YÜKSEK VERİMLİ NOKTALAR
Aminoglikozid + Furosemid
- Nefrotoksisite + ototoksisite
Kürar + Aminoglikozid
- Solunum durması riski
- Aminoglikozidler ACh salınımını inhibe eder
Aspirin + Sülfonilüre
- Aspirin → albuminden ayırır
- Serbest sülfonilüre ↑ → hipoglisemi
Beta-bloker + Antidiyabetikler
- Hipoglisemi fark edilmez
- Tremor, taşikardi maskelenir
EZBER CÜMLELERİ
- “Aminoglikozid + loop diüretik = böbrek için felaket”
- “Kürar + aminoglikozid = solunum riski”
- “Aspirin sülfonilüreyi bağdan koparır → hipoglisemi”
- “Beta-bloker hipoglisemiyi gizler”
SINAV TUZAĞI
❌ Agonizma ≠ Antagonizma
- Agonizma: Etki artar
- Antagonizma: Etki azalır (ör. NSAİİ + antihipertansif)
Tek cümlelik özet
Benzer yan etki profiline sahip ilaçlar birlikte verilirse, o etki sinerjik olarak artar ve klinik toksisite gelişebilir.