ANTİNEOPLASTİKLER – FAZ SPESİFİK MANTIK
İki ana grup
1-Döneme özgü (Faz-spesifik): Sıfırıncı derece kinetiğe uyar. Hızlı bölünen hücrelere daha etkilidir. Etki doza değil, zaman/maruziyet süresine daha bağımlıdır
2-Döneme özgü olmayan (Non-spesifik): Birinci derece kinetiğe uyar. Hücre döngüsünün her fazında etkilidir. Etki doza bağımlıdır. Örnek başlıklar: Alkilleyiciler, antitümör antibiyotikleri, sisplatin
I-ANTİMETABOLİTLER → S FAZI (S-spesifik)
DNA sentezini bloke ederler.
a-Folik asit yolu; Metotreksat
b-Pürin analogları; 6-MP, Azatioprin, Fludarabin, Kladribin
c-Pirimidin analogları; 5-FU, Sitarabin, Azasitidin, Gemsitabin
“DNA sentezi baskılanıyor” → S fazı → Antimetabolit
II-BİTKİSEL ALKALOİDLER → M FAZI
Mikrotübül dinamiğini bozarlar.
a-Vinka alkaloidleri (polimerizasyonu inhibe eder); Vinkristin, Vinblastin
b-Taksanlar (depolimerizasyonu inhibe eder); Paklitaksel, Dosetaksel
“Mikrotübül = M fazı”
III-EPİPODOFİLLOTOKSİNLER (Podofillin türevleri)
Etoposid, Teniposid
Topoizomeraz II inhibisyonu yapar ve Hem M hem G₂ fazında etkilidir.
IV-L-ASPARAGİNAZ → G₁ FAZI
Asparajin tüketir. Lenfoblastlar sentez yapamaz → ölür
“Asparajin → G₁”
V-BLEOMİSİN → G₂ FAZI
Serbest radikal oluşturur. DNA kırıkları meydana getirir. Akciğer toksisitesi ile meşhurdurlar.
“G₂ fazına özgü, akciğer fibrozisi yapar” → Bleomisin
HIZLI EZBER TABLOSU
| Faz | İlaç grubu |
| G₁ | L-Asparaginaz |
| S | Antimetabolitler |
| G₂ | Bleomisin |
| M | Vinka, Taksan |
| G₂ + M | Etoposid, Teniposid |
| Tüm fazlar | Alkilleyiciler, Sisplatin |
SIK GELEN TUZAKLAR
- ❌ Alkilleyiciler faz spesifik DEĞİLDİR
- ❌ Antitümör antibiyotikleri faz spesifik DEĞİLDİR
- ✅ S = Antimetabolit
- ✅ M = Mikrotübül
- ✅ G₂ = Bleomisin