Uzun süreli açlıkla ilgili metabolik değişikliklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Hastalarda kortizol düzeyleri giderek artar
B) Beyin keton cisimlerini kullanmaya başla
C) Proteoliz giderek geriler
D) Karaciğerde ketogenez başlar
E) Glikoneogenez azalır
Cevap A
Stres hormon cevabı geriler, kortizol düzeyi düşer.
Karaciğerde ketogenez başlar.
Miyokard, beyin, renal hücreler, iskelet kasları enerji kaynağı olarak keton cisimleri ve serbest yağ asitleri- ni kullanmaya başlar. Keton cisimleri pirüvat dehidrogenazı inhibe ederek glukoz kullanımını azaltır.
KC keton cisimlerini enerji kaynağı olarak kullanamaz.
Beyin 24. günden sonra primer enerji kaynağı olarak keton cisimleri kullanır.
Uzamış açlıkta böbrekler glutamin ve glutamat metabolizması sayesinde primer glukoneogenez organı haline gelebilir.
Proteoliz 20 gr/gün seviyesine, idrar N atımı 2-5 gr/gün seviyesine düşer.
Glikoliz ve glukoneogenez azalır.
——————-
UZAMIŞ AÇLIK (≥ 2–3 hafta) – METABOLİK ADAPTASYON
1-HORMONAL YANIT; Stres hormon yanıtı azalır. Kortizol ve Katekolamin yanıtı düşer. İnsülin çok düşük, glukagon göreceli yüksek tutarak Protein tasarrufu hedeflenir.
2-KARACİĞER METABOLİZMASI; Ketogenez başlar ve artar. Yağ asitlerinden Asetoasetik asit veβ-hidroksibütirat üretilir. Karaciğer keton cisimlerini kullanamaz Çünkü tiyoforaz (SCOT) enzimi yoktur. “Ketonu yapan KC, ketonu kullanamaz”
3-PERİFERİK DOKULARIN ENERJİ KAYNAĞI
| Doku | Enerji Kaynağı (Uzamış Açlık) |
| Beyin | Keton cisimleri |
| Miyokard | Serbest yağ asidi + keton |
| İskelet kası | Serbest yağ asidi |
| Böbrek | Yağ asidi + keton |
Beyin ilk 24–48 saat glukoz iken, uzamış açlıkta 24. günden sonra → primer enerji kaynağı KETON haline döner.
Bu sayede: Glukoz ihtiyacı azalır ve Proteolizin hızı düşer
4-KETONLARIN GLUKOZ METABOLİZMASINA ETKİSİ
Keton cisimleri Pirüvat dehidrogenazı inhibe eder ve Hücresel glukoz kullanımını azaltır
Glukoz: Eritrosit veBöbrek medullası için saklanır
5-GLUKONEOGENEZ – KRİTİK AYRIM
Karaciğerde Glukoneogenez AZALIR. Protein tasarrufu yapılır
Böbrekte Glutamin ve glutamat metabolizması gerçekleşir. Böbrekler Primer glukoneogenez organı haline gelir. Asit yükünü de tamponlar (NH₃ üretimi)
“Uzamış açlıkta glukoneogenez KC’den böbreğe kayar”
6-PROTEİN METABOLİZMASI
Proteoliz 20 g/gün, İdrar azot atılımı 2–5 g/gün şeklinde yapılarak Kas kitlesi ve vital proteinlerin koruması amaçlar
Erken açlıkta proteoliz yüksek, uzamış açlıkta baskılanır
7-KARBONHİDRAT METABOLİZMASI
Glikoliz azalır. Toplam glukoz üretimi düşer. Glukoz Yalnızca zorunlu glukoz bağımlı dokulara yönlendirilir
“Glukoneogenez azalır” ifadesi karaciğer için doğrudur, böbrek için artar → sınavda özellikle sorulur.
ÖZET
Kortizol ↓
Ketogenez ↑
Beyin → keton
KC → keton yapar, kullanamaz
Glukoneogenez → KC ↓ / Böbrek ↑
Proteoliz ↓
Azot kaybı ↓
“Uzamış açlıkta beyin ketona geçer, böbrek glukoz yapar, kas korunur.”